Βωλάξ, Τήνος. Τόπος όμορφος και ζωντανός. Χωριό αγαπημένο. Μέρος που θέλουμε να προστατέψουμε και να αναδείξουμε πιο πολύ από ποτέ! Εκτιμούμε όλα όσα μας προσφέρει μέσα απ' την ιστορία και την κουλτούρα του, μέσα από την αξεπέραστη φύση και τις αξίες των ανθρώπων του...
Ακολουθήστε μας!
Οι ημερολογιακές σημειώσεις ενός κοριτσιού (της Σέι Σόναγκον) της γιαπωνέζικης αυλής του 1002 μ.Χ., έφτασαν στις μέρες μας ως το Βιβλίο του Μαξιλαριού. Εντυπώσεις, παρατηρήσεις, στιγμές ευαισθησίας της και ένα σύνολο από λίστες αποτέλεσαν ένα βιβλίο που έμεινε στους αιώνες ως ένα από τα σπουδαιότερα κείμενα της ιαπωνικής λογοτεχνίας. Το ημερολόγιο της ζωής της, το φύλαγε κάτω από το μαξιλάρι της και μέσα σε αυτό βρέθηκαν λίστες με απλά πράγματα της καθημερινής ζωής..


«Nα μείνει, να μείνει στο τρύπιο καμίνι...»

Σε ένα μικρό τετραδιάκι ο Δημήτρης του Nάσου κατέγραψε τα παιχνίδια που παίζαμε στο χωριό, όταν ήμασταν παιδιά, από τα πρώτα χρόνια του δημοτικού μέχρι και πρόσφατα, που οι περισσότεροι από μας είναι παντρεμένοι. Στο άρθρο αυτό καταγράφουμε τα περισσότερα για να σωθούν στο χρόνο, και προσθέτουμε κανόνες στα σημαντικότερα από αυτά, επειδή, όπως λέει η Σοφία: «στην Μυστική Παγκόσμια Οργάνωση Παίδων (ΜΠΟΠ) διαχέονται οι κανόνες. Μόλις περάσεις μια ηλικία σβήνονται αυτόματα από τη μνήμη σου».

Το επικίνδυνα φορτισμένο retronio σκάει! συνέχεια...

Οι ομάδες, ο μπάστακας, τα βράχια και τα ... φρούτα

Διήγηση: Ζακ Βίδος, 
ηχογράφηση: 2009, 
διάρκεια: 6:09

 

Για την μεταφορά: mix_09.2015

Όταν ήμασταν μικροί δεν έτρεχε το νερό στα σπίτια του χωριού. Έπρεπε να κατέβει κανείς στην πηγή (πηγάδι όπως το έλεγαν) και να φέρει νερό στο σπίτι. Έτσι οι μεγαλύτεροι μας έβαζαν να πηγαίνουμε νερό σε όλα τα σπίτια της Βωλάξ (δεν ήταν τόσο πολλά τότε).

Mας έλεγαν οι γονείς μας να βοηθάμε τους γέροντες και να συμμετέχουμε και μεις, οι μικροί, στις δουλειές του χωριού, για να ξεκουράσουμε κάπως τις γιαγιάδες, αφού οι παππούδες έλειπαν από νωρίς στα χωράφια. Παίρναμε λοιπόν στάμνες,  μπιτόνια,  καρίκια,  μπουκάλια, οτιδήποτε για να μοιράσουμε νερό στα σπίτια... συνέχεια...

Το χωριό έχει σήμερα 35-40 κατοίκους. Tα παλιά τα χρόνια όμως οι κάτοικοι ήταν (πολύ-πολύ) λιγότεροι. Μια φορά, στα πρώτα χρόνια ύπαρξης του Συλλόγου, νοικιάστηκε ένα πούλμαν που θα μετέφερε όλους τους χωρικούς σε μια ημερήσια εκδρομή, να γνωρίσουν τις ομορφιές του νησιού. Ήταν μια προσφορά του Συλλόγου προς τους κατοίκους αφού, κάποιοι από αυτούς, για πρώτη φορά στη ζωή τους θα έβγαιναν από τα στενά όρια του χωριού!

Έτσι και έγινε. Eγώ ήμουν ένα από τα ελάχιστα παιδιά που δεν θέλαμε να αφήσουμε το χωριό «πόλη φάντασμα». Έτσι έμεινα πίσω με την αίσθηση ότι η Bωλάξ μου... ανήκει!

Όλη η παρέα φώναζε όσο πιο δυνατά μπορούσε για να σιγουρευτεί πως κανείς δεν έχει μείνει πίσω. Θεωρητικά, αν έμενε κάποιος στο χωριό, θα έβγαινε να δει γιατί κάποιοια πιτσιρίκια φώναζαν

Δεν υπήρχε κανείς, εμείς και τα βράχια! Kάποια στιγμή, αργά το απόγευμα γυρίσαν πίσω γονείς και συγχωριανοί. Πρέπει να ήταν η μοναδική μέρα που το χωριό δεν ξεπέρασε τους τρεις κατοίκους –όλα παιδιά!

Σαν σήμερα, πριν από ένα χρόνο, (σσ. 9.05) Ο Ευγένιος Σπαθάρης, ένας από τους πιο σημαντικούς και επιδραστικούς καλλιτέχνες του ελληνικού θεάτρου σκιών έφυγε, αφήνοντας ένα τεράστιο κενό.

Κάνουμε copy paste από την Βικιπαίδεια για να παρακολουθήσουμε λίγα πράγματα από την γεμάτη ζωή του: Γεννήθηκε στην Κηφησιά στις 2.01.1924. Μετά τις εγκύκλιες σπουδές του άρχισε να ασχολείται με τη ζωγραφική και ιδιαίτερα με τους ήρωες του θεάτρου σκιών, από τους πρωτοπόρους του οποίου ήταν ο πατέρας του Σωτήρης, ο οποίος απεβίωσε το 1974. Το γεγονός αυτό τον εξοικείωσε με το καλλιτεχνικό αυτό είδος και ξεκίνησε να δίνει ο ίδιος παραστάσεις, αρχικά στη διάρκεια της κατοχής, σε θέατρα της Αθήνας, σε πρεσβείες, στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη κ.α.. Από τότε, έδωσε πληθώρα παραστάσεων, τόσο στην Ελλάδα όσο και σε χώρες του εξωτερικού, συμμετέχοντας σε διεθνή φεστιβάλ και συνέδρια ειδικά για το θέατρο σκιών. Παρουσίασε πολλά έργα με ήρωα τον Καραγκιόζη, τόσο ως άψυχο υλικό (φιγούρες ηρώων), όσο και σε έμψυχη (ζωντανή) παράσταση με ηθοποιούς, στο Κρατικό Θέατρο Β. Ελλάδος, στο «Ελληνικό Χορόδραμα», στο Θέατρο Χατζώκου (Θεσσαλονίκη), στο Θέατρο Συντεχνίας και πολλά άλλα. συνέχεια...

Για να μιλήσει κανείς για την ιστορία ενός χωριού δεν φτάνει μόνο να βάλει κάποια στοιχεία τα οποία έχουν δημοσιευτεί ή κάποια άλλα τα οποία βρίσκονται ακόμη σε χειρόγραφα και που περιμένουν κάποια στιγμή να εκδοθούν. Πρέπει να κάνει πολύ μεγαλύτερες και περισσότερες έρευνες, να ανατρέξει στους κατοίκους του χωριού και να συγκεντρώσει όλες τις δυνατές πληροφορίες ώστε να καταφέρει να παρακολουθήσει την ιστορική πορεία ενός οικισμού.

Δυστυχώς, τα στοιχεία που γνωρίζουμε για τα χωριά της Τήνου είναι ελάχιστα σε σχέση με τα χρόνια ύπαρξης των χωριών αυτών, με συνέπεια, να μην γνωρίζουμε πότε ακριβώς κτίστηκε η Βωλάξ. Εξάλλου, στο βιβλίο Ανεξερεύνητη Τήνος αναφέρει ότι: «το πότε κτίστηκε είναι αδύνατον να προσδιοριστεί, ωστόσο πρέπει να είναι από τα παλαιότερα του νησιού». [Βάλυ Βαϊμάκη, σελ. 182]

Γνωρίζουμε, εξάλλου, ότι τα χωριά που έχουν κατάληξη σε -άδος ήταν φέουδα από την εποχή των Γκίζηδων (1207-1390), [1] σε αντίθεση με τα υπόλοιπα που προϋπήρχαν χρονικά. Το διπλανό χωριό Σκαλάδος, από το όνομα της οικογένειας Cicala, κτίσθηκε μετά το 1200 και συνέδεσε τα Πάνω με τα Κάτω Μέρη με τα ήδη υπάρχοντα χωριά. Ένα από αυτά είναι και η Βωλάξ, με την ιστορία της να χάνεται στα βάθη των αιώνων. Το χωριό πιθανότατα να είναι μεταβυζαντινό, σίγουρα υπήρξε τον μεσαίωνα ενώ, δεν αποκλείεται η περιοχή να κατοικήθηκε πάνω από 2.000 χρόνια προ Χριστού, αφού μέσα στα βράχια, στην περιοχή Αποκωλιασμένη, βρέθηκαν τρία-τέσσερα κομμάτια οψι(δι)ανού αυτής της περιόδου.

συνέχεια...

Διαβάζουμε στα βιβλία ότι το χωριό δημιουργήθηκε τον μεσαίωνα. Θα προσπαθήσουμε λοιπόν, να μεταφερθούμε –νοερώς έστω– σε ένα μεσαιωνικό χωριό που γιορτάζει το πανηγύρι του. Ας ονομάσουμε το χωριό Βωλάξ, και το πανηγύρι αυτό της Καλαμάν. Κάθε ομοιότητα με πρόσωπα και καταστάσεις ούτε τυχαία είναι ούτε συμπτωματική.

Eίναι Τετάρτη του Πάσχα. Το χωριό σκέφτεται πιο έντονα το αυριανό πανηγύρι. Μια γυναίκα μεταφέρει στο Παπαδικό τα δώρα που θα κληρωθούν στο πανηγύρι. Οι υπόλοιπες κυρίες του Συλλόγου συζητούν για την οργάνωση και τα φαγητά... συνέχεια...

Eίναι πολλά τα βιβλία που έχουν εκδοθεί τα τελευταία δέκα χρόνια και κάνουν κάποιες μικρές αναφορές στο χωριό μας. Μην γελάτε... Για ένα τόσο μικρό χωριό αυτό είναι πολύ σημαντικό, και κάνει τους ξεχασμένους χωρικούς να νιώθουν ότι δεν τους έχουν τελικά ξεχάσει... Αλλά και οι πιο νέοι, καμαρώνουν και μεταφέρουν την είδηση στους γεροντότερους. Και κείνοι, με την σειρά τους, ξεχνάνε τα μικροπροβλήματα και αισθάνονται ότι κάποιος τους ακούει με προσοχή! Και έχουν τόσα να μας διηγηθούν...

Ιδιαίτερη τιμή για εμάς, αποτελούν εκείνα τα βιβλία που καταπιάνονται ουσιαστικά με την Βωλάξ ή μας αφιερώνουν το εξώφυλλό τους. Σκεφτείτε μόνο τι επιλογές έχει να κάνει κάποιος που αναφέρεται στην Τήνο και, τελικώς, επιλέγει μια εικόνα, μια ματιά από το χωριό μας. Σας παρουσιάζουμε, λοιπόν, κατά χρονολογική σειρά έκδοσης, αυτά που αναφέρονται ή έχουν για εξώφυλλό τους τη Βωλάξ. συνέχεια...

Οι διακοπές στην Τήνο θα μπορούσαν να αποτελούν τις πιο ονειρικές της ζωής σας! Αν βέβαια τα εισιτήρια του ταξιδιού κόστιζαν ελαφρώς λιγότερο... Ας δούμε, όμως, την εξέλιξη της τιμής των ναύλων τα τελευταία δέκα χρόνια.

Στον παρακάτω κατάλογο σας δίνουμε τις τιμές των ναύλων για την Τήνο (μετ' επιστροφής) από την Ραφήνα από τότε που το νόμισμά μας ήταν η δραχμή και όχι το ευρώ... Να σημειώσουμε ότι τον Μάιο του 2006 υπήρξε η απελευθέρωση των ναύλων. Η ελεύθερη τιμολόγηση της ακτοπλοϊκής μεταφοράς πιστεύαμε ότι θα έδινε στους καταναλωτές την ευχέρεια να επιλέγουν πλοία, εταιρείες και ναύλους με βάση τα δικά τους κριτήρια και με βάση τη σχέση ποιότητας και απόδοσης. Δυστυχώς, όπως και σε τόσο άλλα, οι τιμές μερικές φορές οδηγούσαν τη σκέψη μας στις γνωστές μονοπωλιακές καταστάσεις. Μόνο το καλοκαίρι του 2004 (περίοδος Ολυμπιάδας) κρατήθηκαν οι τιμές του προηγούμενου έτους. συνέχεια...

Η ενέργεια, οι δυνάμεις και η χρήση των διαφόρων λίθων και κρυστάλλων, ήταν η βάση της Αλχημίας. Από τον θεό Ήφαιστο ή τον μυημένο Ορφέα «του πρώτου διδάξαντος περί τούτων», μέχρι σήμερα, όλοι ενδιαφέρονται γι αυτή τη γνώση. Τα διάφορα σπάνια βιβλία, τα Λιθικά, υπάρχουν σε βιβλιοθήκες σε όλο τον κόσμο. Οι πέτρες της Βωλάξ βρίσκονται μόνο στην Τήνο...

Προϊόν της ανατολής, που με τις κατακτήσεις του Αλέξανδρου πέρασε στον κόσμο των ελληνιστικών χρόνων, η αλχημία βρήκε γόνιμο έδαφος στην αρχαιότητα, και στη σκέψη των στοχαστών της και στα λαϊκά στρώματα. Εκ των υστέρων, δεν άργησε να αποκτήσει ακόμη αρχαιότερο παρελθόν, μια και πατέρας της θεωρήθηκε ο Ήφαιστος, ο Μέγας Εργάτης.

 

Στην ελληνική μυθολογία ο Ήφαιστος είναι ο θεός της φωτιάς και της μεταλλουργίας. Γεννήθηκε άσχημος και παραμορφωμένος, τόσο που η ίδια η μητέρα του, η Ήρα, τον πέταξε από τον Όλυμπο από τη ντροπή της. Ο θεός-βρέφος έπεσε στη θάλασσα, όπου τον περισυνέλεξαν η Θέτις και η Ευρυνόμη, οι οποίες τον ανέθρεψαν για εννέα χρόνια. Μόλις μεγάλωσε, ο θεός έστησε αμέσως το πρώτο του σιδηρουργείο στο βυθό του Αιγαίου, σφυρηλατώντας εκεί όμορφα αντικείμενα για τις δύο αυτές θεότητες.

Μια μέρα, η Ήρα, ζηλεύοντας τα κοσμήματα της Θέτιδας, ρώτησε επίμονα τη Νηρηίδα για την προέλευσή τους και, όταν ανακάλυψε ότι τα είχε φιλοτεχνήσει ο γιος που η ίδια είχε περιφρονήσει. Έτσι, πήγε, τον πήρε μαζί της και τον ξανάφερε στο όρος των θεών. Εκεί, του προσέφερε ένα σιδηρουργείο με 20 φυσερά και του έδωσε για σύζυγο την πανέμορφη Αφροδίτη.

Στο έργο του Σωκράτους και Διονυσίου Περί Λίθων, έργο που αποδίδεται στον Δαμιγέρωντα, η σύζυγος του Ήφαιστου φοράει κόσμημα από χρυσάφι: «Λίθος χρυσόλιθος• ὑγρός, διαυγής, διαφαής, χρυσίζων διαφανής• οὗτος φορούμενος κοσμίους ποιεῖ καὶ ἀγαθοὺς ταῖς γνώμαις, μάλιστα δὲ ταῖς γυναιξὶ φορεῖν συμφέρει• ἐπιχάρασσε οὖν Ἀφροδίτην καὶ τελέσας ἔχε• ποιεῖ δὲ πολλὴν χάριν».

Το όνομα του Ηφαίστου δόθηκε στα Ηφαίστεια όρη, τα γνωστά σήμερα στη γεωλογία ως ηφαίστεια, που με τη σειρά τους βάπτισαν και ολόκληρο κλάδο της, την Ηφαιστειολογία. Είναι προφανές το γιατί οι άνθρωποι φαντάζονταν ότι κάτω από ένα βουνό που έβγαζε καπνό, φωτιά και επιπλέον βροντώδεις ήχους είχε το σιδηρουργείο του ένας θεός. Για τον ίδιο λόγο, εκτός από το Μόσχυλο (που επί αιώνες εξέπεμπε αναθυμιάσεις), άλλες εκδοχές θέλουν το σιδηρουργείο του Ηφαίστου να «υποκρύπτεται» σε άλλα ηφαιστειογενή μέρη, όπως στην Αίτνα και στον Βεζούβιο. Αντίστοιχος θεός στην ρωμαϊκή μυθολογία είναι ο Vulcanus, ο οποίος είχε τέτοια αποδοχή που εορταζόταν κάθε χρόνο στις 23 Αυγούστου, ημέρα που ονομάστηκε προς τιμήν του Volcanalia.

Οι ξεχωριστές πέτρες που προέκυπταν από ηφαιστειογενή πέτρωματα –όπως τα βράχια της Βωλάξ– είχαν κάτι το θεϊκό. Σταδιακά, όλες οι πέτρες είχαν ιδιαίτερες δυνάμεις, έτσι στο επίκεντρο του αλχημιστικού σύμπαντος βρέθηκαν τα ορυκτά, και ενέπνευσαν διαφόρων ειδών απόκρυφα εγχειρίδια με τον τίτλο Λιθικά, που περιέγραφαν τις μαγικές δυνάμεις των λίθων. Είναι γνωστό πως οι πολύτιμοι λίθοι ήταν ιερό φυλαχτό για τους Ινδούς και τους Χαλδαίους, αλλά και τα ορυκτά στο σύνολό τους δεν είχαν λίγες ιδιότητες: κατά περίσταση, μπορούσαν να απομακρύνουν θηρία και φίδια, να εξασφαλίσουν πολεμικές νίκες και ερωτικές επιτυχίες, και γενικά να ξορκίσουν κάθε κακό.

Λόγω της μεγάλης τους δημοτικότητας, πολλά αρχαία Λιθικά συνδέθηκαν με το όνομα του Πυθαγόρα, του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, όμως το θέμα απασχόλησε και συγγραφείς σαν τον Διόνυσο τον Περιηγητή, συγγραφέα ενός ομώνυμου, χαμένου πια έργου, και τον Πλίνιο, που κατέγραψε στο Naturalis Historia πολλές σχετικές δοξασίες...

Τον 7ο αι. ο Θεοφύλακτος Σιμοκάττης, συνεχιστής μιας σχεδόν αδιάσπαστης αλχημιστικής παράδοσης συντάσσει, με πηγή τον Αιλιανό και με μορφή πλατωνικού διαλόγου, ένα πολύ παράξενο έργο που επιγράφεται Περί Διαφόρων Φυσικών Απορημάτων και της Επιλύσεως Αυτών. Εδώ, εκτός από τις παράδοξες και θαυμαστές διηγήσεις που ενσωματώνει, ο Σιμοκράττης δεν διστάζει να θέσει και σαφώς αλχημιστικά προβλήματα, όπως: «διατί ο αδάμας δεν καίεται από το πυρ» ή «διατί υπομαλάσσει τον αδάμαντα αίμα τράγειον».

Τον 11ο αι., ο μεγάλος βυζαντινός λόγιος και φιλόσοφος Μιχαήλ Ψελλός (1018-1078) επανέρχεται στο θέμα με μια ειδική πραγματεία Περί Λίθων Δυνάμεως. Στον Ψελλό αποδίδεται επίσης μια αμφισβητούμενη επιστολή στον τότε Πατριάρχη Μιχαήλ Κηρουλλάριο, με θέμα το αιώνιο πρόβλημα των αλχημιστών: τη μεταλλαγή απλών μετάλλων σε χρυσάφι. Ο ίδιος όμως, σε μιαν άλλη επιστολή του, όπου παραθέτει καταιγιστικά μαγικές γνώσεις –π.χ. «εικών και τύπος διαβιβάζει την ενέργειαν της μαγείας προς το αρχέτυπον»– διευκρινίζει κατηγορηματικά: «[...] εμοί δε ουδέν των αρρήτων δια την της ψυχής πολυπραγμοσύνην ηγνόηται, και τας μεν μεθόδους απάντων συνέλεξα, ουκ εχρησάμην δε ουδεμιά των αρρητουργιών».

 

 

Για την μεταφορά: mix_07.2015