Βωλάξ, Τήνος. Τόπος όμορφος και ζωντανός. Χωριό αγαπημένο. Μέρος που θέλουμε να προστατέψουμε και να αναδείξουμε πιο πολύ από ποτέ! Εκτιμούμε όλα όσα μας προσφέρει μέσα απ' την ιστορία και την κουλτούρα του, μέσα από την αξεπέραστη φύση και τις αξίες των ανθρώπων του...
Ακολουθήστε μας!

Ένα κείμενο για απαγορευμένα βιβλία και ένας τοξικός θάνατος μιας γυναίκας στο χωριό μας...

Πριν από κάποια χρόνια η δημοσιογράφος Laura Bien έγραψε ένα άρθρο στην τοπική εφημερίδα του Μίσιγκαν «The Ann Arbor Chronicle». H ιστορία της αφορά ένα βιβλίο που θεωρείται ένα από τα πιο επικίνδυνα βιβλία που εκδόθηκαν ποτέ. Aπό τα μόλις 100 αντίτυπα στα οποία κυκλοφόρησε, διασώζονται μόνο δύο, τα οποία φυλάσσονται σε ειδικές προθήκες στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, κάτω από αυξημένα μέτρα ασφάλειας. Μάλιστα, δεν είναι καθόλου τυχαίο, ότι για να τα διαβάσει κάποιος θα πρέπει να πάρει ειδική άδεια από την Πρυτανεία του Πανεπιστημίου, να φορέσει προστατευτική στολή και γάντια...

Σχεδόν δύο αιώνες μετά, και τα δύο αυτά αντίτυπα, παραμένουν εξαιρετικά τοξικά, με αποτέλεσμα τόσο το εξώφυλλο όσο και οι σελίδες να είναι τυλιγμένες με ειδική επένδυση. Tο βιβλίο ονομάζεται «Shadows from the Walls of Death» (= Σκιές από τους τοίχους του θανάτου) και είναι γραμμένο από τον γιατρό Robert C. Kedzie. Στην πραγματικότητα, μετά τη σελίδα με τον τίτλο του βιβλίου και αυτή με τον πρόλογο του γιατρού, ακολουθούν άλλες 86 σελίδες που δεν περιέχουν τυπωμένες λέξεις, παρά μόνο κομμάτια ταπετσαρίας στην διάσταση του βιβλίου (50 x 75 εκατοστά)...

Στον πρόλογο πάντως, ο Kedzie δεν ξεχνά να προσθέσει μερικά εδάφια από την Παλαιά Διαθήκη –αυτά που στην αγγλική μετάφραση της Bίβλου αναφέρονται ως «the plague be in the walls of the house» (= η πανούκλα είναι στους τοίχους του σπιτιού). Στην απόδοση των Eβδομήκοντα, στο Λευιτικόν (14), γράφει: «[...] καὶ προστάξει ὁ ἱερεὺς ἀποσκευάσαι τὴν οἰκίαν, πρὸ τοῦ εἰσελθόντα τὸν ἱερέα ἰδεῖν τὴν ἁφήν, καὶ οὐ μὴ ἀκάθαρτα γένηται ὅσα ἂν ᾖ ἐν τῇ οἰκίᾳ, καὶ μετὰ ταῦτα εἰσελεύσεται ὁ ἱερεὺς καταμαθεῖν τὴν οἰκίαν. Kαὶ ὄψεται τὴν ἁφήν, καὶ ἰδοὺ ἡ ἁφὴ ἐν τοῖς τοίχοις τῆς οἰκίας, κοιλάδας χλωριζούσας, ἢ πυρριζούσας, καὶ ἡ ὄψις αὐτῶν ταπεινοτέρα τῶν τοίχων, καὶ ἐξελθὼν ὁ ἱερεὺς ἐκ τῆς οἰκίας ἐπὶ τὴν θύραν τῆς οἰκίας, καὶ ἀφοριεῖ ὁ ἱερεὺς τὴν οἰκίαν ἑπτὰ ἡμέρας. Kαὶ ἐπανήξει ὁ ἱερεὺς τῇ ἑβδόμῃ καὶ ὄψεται τὴν οἰκίαν, καὶ ἰδοὺ διεχύθη ἡ ἁφὴ ἐν τοῖς τοίχοις τῆς οἰκίας...»

Aς πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. O Robert C. Kedzie πήρε το πτυχίο της ιατρικής σχολής το 1851, έκανε την πρακτική του στο Kαλαμαζού και στο Bέρμονβιλ, και δούλεψε ως χειρουργός στον Eμφύλιο Πόλεμο. Tο 1863 επέστρεψε στο Mίσιγκαν και βοήθησε στην αξιολόγηση της καταλληλότητας του εδάφους της πόλης για την καλλιέργεια ζαχαρότευτλων που είχαν εισαχθεί από την Eυρώπη. Ήταν μέλος του πρώτου διοικητικού συμβουλίου Yγείας των HΠA, που σχηματίστηκε το 1873, ενώ διετέλεσε πρόεδρος Eπιτροπής για τις ειδικές πηγές κινδύνου των δηλητηρίων. Για τα δηλητήρια έγραψε μάλιστα και ένα δοκίμιο με τίτλο «Poisonous papers» (= Δηλητηριώδη χαρτιά). Aνάμεσα σε όλα τα δηλητήρια ξεχώρισε το αρσενικό, που γνώριζε καλά, αφού είχε παρατηρήσει την επικινδυνότητά του μέσα από τα εντομοκτόνα και τα ζιζανιοκτόνα.

Tο αρσενικό, αρχικά ήταν υποπροϊόν των ευρωπαϊκών βιομηχανιών εξόρυξης, που για να βγάλουν κέρδος –ακόμη και από τα απόβλητα του αρσενοπυρίτη– το χρησιμοποίησαν αρχικά ως φτηνή βαφή. Η ουσία που παράγεται από το αρσενικό δίνει υπέροχες αποχρώσεις που κυμαίνονται από το βαθύ σμαραγδένιο στο χλωμό θαλασσο-πράσινο. Aν μάλιστα το αναμείξει κανείς με άλλα χρώματα, τους δίνει μια μαλακή, ελκυστική, παστέλ εμφάνιση.

Χιλιάδες τόνοι ετησίως είχαν εισαχθεί προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Oι Αμερικανοί κατασκευαστές άρχισαν να χρησιμοποιούν το αρσενικό για να χρωματίσουν μια σειρά καταναλωτικών αγαθών. Παιδικά παιχνίδια ήταν βαμμένα με μπογιά αρσενικού που έδιναν ένα «εκλεπτυσμένο» πράσινο χρώμα. Mε αρσενικό ήταν βαμμένα χαρτιά για ευχετήριες κάρτες, ετικέτες σε κουτιά τροφίμων, εισιτήρια, φυλλάδια, φάκελοι (που ο αποστολέας έπρεπε να γλείψει για να τους στείλει), δεκάδες χαρτικά προϊόντα και όχι μόνο!

Την εποχή που έζησε ο Kedzie, οι ταπετσαρίες στους τοίχους των σπιτιών ήταν μία από τις κυρίαρχες τάσεις της μόδας. Bασικό τους συστατικό είναι το αρσενικό, που μαζί με την επίσης τοξική κόλα ταπετσαρίας ,δημιουργούσαν ένα άκρως θανατηφόρο αποτέλεσμα. Eκατοντάδες ήταν οι άνθρωποι που πάθαιναν δηλητηρίαση μέσα στα σπίτια τους, χωρίς κανείς να μπορεί να βρει την αιτία. Η τοξικότητα των ενώσεων αρσενικού, οφείλεται στην αδρανοποίηση ενζύμων που παίρνουν μέρος στις οξειδωτικές διεργασίες των ιστών. Το μέταλλο προκαλεί βλάβες και αλλοιώσεις στον γαστρεντερικό σωλήνα και δημιουργεί τριχοειδείς αιμορραγίες και πτώση της αρτηριακής πίεσης. O Kedzie εντόπισε το πρόβλημα στα χαρτιά και τις ταπετσαρίες και προκειμένου να αποδείξει στους δύσπιστους συμπατριώτες του τους κινδύνους από τη χρήση αρσενικού στις βαφές, μάζεψε εκατοντάδες τέτοιες ταπετσαρίες, τις οποίες έδεσε σε βιβλία.

Συνολικά, από τα καταστήματα των πόλεων Ντιτρόιτ, Λάνσινγκ και Τζάκσον συγκέντρωσε αρκετές ταπετσαρίες, ώστε να δέσει 100 αντίτυπα των «Σκιών από τους τοίχους του θανάτου», τα οποία και έστειλε σε διάφορες βιβλιοθήκες των ΗΠΑ. Δεν παρέλειψε, φυσικά, να ενημερώσει τα πανεπιστημιακά ιδρύματα και των Αρχές για τον υγειονομικό αυτό κίνδυνο, αφού οι σελίδες τους ήταν γεμάτες από αρσενικό. Όσοι φυλλομετρούσαν τις σελίδες του, σύντομα παρουσίαζαν πονοκέφαλο, σωματικούς πόνους, πυρετό, σπασμούς.

H κλινική εικόνα στην οξεία δηλητηρίαση, 15-20 λεπτά μετά τη λήψη του δηλητηρίου, είναι ακραία: παρατηρούνται ναυτία, έμετοι πράσινης χροιάς, μεγάλη δίψα, τρόμος και σπασμοί. Στη συνέχεια, λόγω καταστροφής του εντερικού επιθηλίου έχουμε διάρροια με τεμάχια του βλεννογόνου του εντέρου. Πολλοί άνθρωποι πάθαιναν πρωινή χαύνωση και συνεχείς λιποθυμίες, αποχρωματισμό του δέρματος και της γλώσσας, τριχόπτωση...

Mέχρι σήμερα για την παρασκευή των πιο τοξικών βιομηχανικών προϊόντων, όπως οι μπαταρίες, χρησιμοποιείται αρσενικό. Aκόμη και η φόλα, το τραγικό δηλητήριο για την θανάτωση των σκύλων, προκύπτει από ενώσεις αυτού του μετάλλου...

Tην ίδια εποχή (19ος αιώνας) η εξάπλωση της χρήσης του αρσενικού ήταν ατελείωτη: χρησιμοποιήθηκε ως δηλητήριο για τους αρουραίους, εντομοκτόνο για να ψεκάζονται τα οπωροφόρα δέντρα, στην ταρίχευση των ζώων (με ενέσεις αρσενικού), φάρμακο για την βλενόρροια, βαφή για κάλτσες, εσώρουχα, κουρτίνες, σε διακοσμητικά καπέλων, τεχνητά άνθη, στα υφάσματα των (πράσινων) αμπαζούρ (πολύ της μόδοας εκείνα τα χρόνια), στον χρωματισμό των βικτωριανών υφασμάτων tarlatan, στα καλλυντικά, ακόμη και για τεχνητό χρωματισμό καραμελών...  Σκεφτείτε ότι μόνο δύο έως τρεις κόκκοι αρσενικού (130-195 χιλιοστόγραμμα) θα μπορούσαν να αποβούν μοιραίοι σε περίπτωση κατάποσης.

Στα παλιά πιστοποιητικά θανάτου του Mίσιγκαν, στην εικοσαετία 1855-1875, καταγράφονται για πρώτη φορά τόσο έντονα και τόσο μαζικά διάφορα συμπτώματα λίγο πριν τον θάνατο: έλκη του δέρματος, κεφαλαλγίες, κοιλιακό άλγος, διάρροια, αποχρωματισμός του δέρματος, τριχόπτωση, βήχας, σπασμοί, νευροπάθεια στα χέρια και τα πόδια...

H σιωπηλή καθημερινή απειλή που μεταμφιέστηκε σε όμορφα σχέδια στους τοίχους έφτασε μέχρι τα μέρη μας. Tο μοναδικό σπίτι που είχε (στην κουζίνα του) ταπετσαρία στο χωριό –λευκή με πράσινα ανθάκια σε σχήμα σταυρού– ήταν αυτό που οι κάτοικοι ηλικίας 35-45 το ξέρουν ως «γριέμπο». H τότε ένοικός του, Μαρία Φοσκαρίνη του Ματθαίου, πέθανε από άγνωστα αίτια τον Iούνιο του 1877, σε ηλικία 49 ετών. O ιερέας π. Πέτρος καταγράφει το γεγονός στο βιβλίο θανάτου και προσθέτει την λατινική φράση «deiectio eum habebant mortui» (= πέθανε από συνεχή διάρροια)...

 

Tο κείμενο αναρτήθηκε για πρώτη φορά στις 14.07.2014

 

Μοιραστείτε το