Βωλάξ, Τήνος. Τόπος όμορφος και ζωντανός. Χωριό αγαπημένο. Μέρος που θέλουμε να προστατέψουμε και να αναδείξουμε πιο πολύ από ποτέ! Εκτιμούμε όλα όσα μας προσφέρει μέσα απ' την ιστορία και την κουλτούρα του, μέσα από την αξεπέραστη φύση και τις αξίες των ανθρώπων του...
Ακολουθήστε μας!

Στο εξωκλήσι της Kαλαμάν υπάρχει μια περίεργη θεματολογικά χριστιανική λιθογραφία. Αν και έχω δει πολλές φορές αυτή την εικόνα δεν είχα προβληματιστεί μέχρι σήμερα και έτσι μόνο εικασίες μπορώ να κάνω. Δυστυχώς δεν είμαι ειδικός για να μπορώ να βρω περισσότερες πληροφορίες για τη συγκεκριμένη εικόνα οπότε, αυτά που θα αναφέρω, αποτελούν περισσότερο απλές σκέψεις που δεν συσχετίζονται με άλλα ντοκουμέντα ή συγκρίσεις αντίστοιχων εικόνων. Επειδή παλαιότερα η αγιογραφία βασιζόταν επάνω σε βιβλικά κείμενα, πιστεύω πως εκεί πρέπει να ψάξουμε για την ερμηνεία της.

Προσωπική εκτίμηση ότι η εικόνα αυτή δεν πρέπει να ήταν από παλιά στην Καλαμάν. Το πιθανότερο είναι να προέρχεται από την εκκλησία του Aγ. Ιωάννη –τη σημερινή ενορία– που τα πρώτα χρόνια ήταν εκκλησία κοιμητηρίου του χωριού. Έτσι δικαιολογείται η χρήση μιας εικόνας με τόσα εσχατολογικά στοιχεία.

H φλεγόμενη καρδία

Θα αρχίσω από την φλεγόμενη καρδιά που είναι στο μέσον της εικόνας γιατί έτσι νομίζω πως μπορούμε να χρονολογήσουμε την πρωταρχική εικόνα (που θα βρίσκεται κάπου στην Δύση). Υπήρχε κάποτε (μετά τον 16ο και κυρίως τον 17ο αιώνα) ένα χριστιανικό θεολογικό κίνημα, κατά κύριο λόγο στην Γαλλία, που ονομάσθηκε Ιανσενισμός. Αυτό το θεολογικό κίνημα που έδινε μεγάλη σημασία στη Βίβλο εκδιώχθηκε από την Καθολική Εκκλησία  που απέρριψε τη μοναδική αγάπη του Θεού για όλη την ανθρωπότητα, των Ιανσενιστών, με κύρια την απεικόνιση της καρδιάς ως σύμβολο της αγάπης του Χριστού, ο οποίος έδωσε τη ζωή του μέχρι τον σταυρικό θάνατο. Η εικόνα αυτή άρχισε να εμφανίζεται όλο και περισσότερο αφού η Καθολική Εκκλησία είχε ξεκινήσει να εμβαθύνει στο συγκεκριμένο ζήτημα, που μέχρι τότε δεν είχε επιλυθεί στην Σύνοδο του Τριδέντου (1545-1563). Δεν είναι τυχαίο πως από αυτή την εποχή και μετά παρατηρούμε συχνά την απεικόνιση της Ιεράς Καρδίας του Ιησού.

Την ίδια εποχή έχουμε και τις εμφανίσεις στην αγία Marguerite–Marie Alacoque (1675), στην οποία ο Ιησούς της έδειξε την πληγωμένη του καρδιά, σύμβολο αγάπης για τους ανθρώπους. Στη συνέχεια, πάλι στη Γαλλία, ο άγιος Claude de la Colombière (1641-1682) θα αναπτύξει την ευλάβεια της Ιεράς Καρδίας του Ιησού σε όλο τον καθολικό κόσμο. Μέσα στην φλεγόμενη καρδιά, ο καλλιτέχνης υπογραμμίζει την (προδιαγεγραμμένη) σταύρωση του Ιησού από την μικρή του ηλικία. Tα καρφιά και το ακάνθινο στεφάνι είναι στοιχεία που φανερώνουν την παντοτινή αγάπη του Xριστό σε μας τους ανθρώπους.

O Iωάννης ο Πρόδρομος

Στο κέντρο, κάτω, ο Ιωάννης ο Πρόδρομος, παιδί, ντυμένος με προβιά ενός αρνιού, είναι εκείνος που βαπτίζει στην Έρημο και προετοιμάζει τον ερχομό του Κυρίου. Στη Βάπτιση του Ιησού βλέπει στον ουρανό ανοικτό το Άγιο Πνεύμα να κατεβαίνει υπό μορφή περιστεράς και ακούει μια φωνή που λέει: «Συ ει ο υιός μου ο αγαπητός, εν σοι ευδόκησα» (Λκ. 3,22).

Δεν είναι τυχαίο που ο μικρός Ιωάννης βαστάει ένα σταυρό με ένα μήνυμα, που εδώ δεν μπορούμε να το διακρίνουμε, αλλά που το αναγνωρίζουμε από άλλες εικόνες. Πχ. Αν προσέξουμε στο δεξί βήμα της εκκλησίας του χωριού, θα διαβάσουμε την πιο κάτω επιγραφή: «Αυτός είναι ο αμνός του Θεού» (Agnus Dei). Ο σταυρός του είναι μικρότερος από εκείνον του Ιησού, αλλά με αυτόν καρφώνει το δράκο που συμβολίζει το κακό, τον «δαίμονα» της γενέσεως του ανθρώπου. Ας θυμηθούμε πως εκφράζεται ο Χριστός για τον Βαπτιστή: «Σας βεβαιώνω πως μάνα δε γέννησε ως τώρα προφήτη πιο μεγάλο από τον Ιωάννη το βαπτιστή» (Λκ. 7,26-28).

Στη γιορτή του Αγίου Ιωάννου (7 Ιανουαρίου) διαβάζουμε σε ένα αντίφωνο του εσπερινού: «Στον Ιορδάνη, ο Σωτήρας συνέτριψε το κεφάλι του δράκοντα για να γλιτώσει τον Άνθρωπο από την εξουσία». Στη Γένεση, ο Κύριος είπε στο φίδι: «Γι’ αυτό που έκανες καταραμένο να είσαι. Με την κοιλία θα σέρνεσαι και χώμα θα τρως σ’ όλη τη ζωή. Έχθρα θα βάλω ανάμεσα σ’ εσένα και στη γυναίκα, κι ανάμεσα στο σπέρμα σου και στο σπέρμα της, εκείνος θα σου συντρίψει το κεφάλι κι εσύ θα του πληγώσεις τη φτέρνα». (Γεν. 3,14-15).

H Παναγία

Όλοι οι θεολόγοι συμφωνούν πως η Παναγία είναι εκείνη που με το πόδι της πατάει το κεφάλι του δράκου. Και ο Υιός της, ο Χριστός, τον νικά με τον σταυρό. Στην εικόνα, η Παναγία είναι περιβεβλημένη με δώδεκα αστέρια. Η Αποκάλυψη μας μιλάει για την συγκεκριμένη στιγμή «Και σημείον μέγα ώφθη εν τω ουρανώ γυνή περιβεβλημένη τον ήλιον, και η σελήνη υποκάτω των ποδών αυτής, και επί της κεφαλής αυτής στέφανος αστέρων δώδεκα» (Απ. 12.1). Νομίζω πως σε αυτό αναφέρεται ο αγιογράφος.

Oι επτά άγγελοι

Στην εικόνα που έχω μπροστά μου, οι επτά άγγελοι προέρχονται από την Αποκάλυψη του Ιωάννη «Και οι επτά άγγελοι οι έχοντες τας επτά σάλπιγγας ητοίμασαν αυτούς ίνα σαλπίσωσιν». (Απ. 7.6). Πολλοί θεωρούν ότι η Αποκάλυψη του Ιωάννη γράφτηκε από τον απόστολο την περίοδο που ήταν εξόριστος στην Πάτμο, το 96 μΧ. Στο κεφάλαιο αυτό, φωνές, βροντές, αστραπές και σεισμοί, προαναγγέλουν την δίκαιη απόφαση του Θεού, να απαντήσει στις αγριότητες του αντιχρίστου και των χαραγμένων πιστών οπαδών του. Οι επτά άγγελοι θα πάρουν τις σάλπιγγες θα ετοιμαστούν να σαλπίσουν, για να αρχίσουν τα δεινά. Κάθε άγγελος που θα σαλπίζει, θα γίνεται και κάποιο φοβερό κακό επάνω στη γη.

O άγιος Iωσήφ

Όσον αφορά τον Άγιο Ιωσήφ που εικονίζεται στα δεξιά: στο δωδέκατο κεφάλαιο της Αποκάλυψης ο Ιωάννης ο Ευαγγελιστής, γράφει για την αντιπαλότητα που υπάρχει μεταξύ της γυναίκας και του δράκου. Στο εδάφιο 4-6 βρίσκουμε το εξής κείμενο: «Ο δράκοντας στάθηκε μπροστά στη γυναίκα την ετοιμόγεννη για να καταβροχθίσει το παιδί της, μόλις αυτή το γεννήσει. Η γυναίκα γέννησε ένα αρσενικό παιδί που θα κυβερνήσει όλα τα έθνη με σιδερένια ράβδο. Άρπαξαν όμως το παιδί της και το έφεραν στον Θεό και στο θρόνο του. Η γυναίκα τότε έφυγε στην έρημο, στον τόπο που ετοίμασε ο Θεός». Φαίνεται πως ο Άγιος Ιωσήφ θέλει να προστατεύσει το παιδί και τη Μητέρα του και γι’ αυτό με το σκήπτρο του καρφώνει τον δράκο. Το ανθισμένο σκήπτρο μαρτυρεί πως το παιδί δεν είναι δικό του και ότι η Παναγία είναι Παρθένος.

 

Μοιραστείτε το