Βωλάξ, Τήνος. Τόπος όμορφος και ζωντανός. Χωριό αγαπημένο. Μέρος που θέλουμε να προστατέψουμε και να αναδείξουμε πιο πολύ από ποτέ! Εκτιμούμε όλα όσα μας προσφέρει μέσα απ' την ιστορία και την κουλτούρα του, μέσα από την αξεπέραστη φύση και τις αξίες των ανθρώπων του...
Ακολουθήστε μας!

Πριν μιλήσουμε για την πεζοπορία, αφού αυτό είναι το θέμα της σελίδας, θα πρέπει να σας πούμε για τις μεταφορές και την συγκοινωνία μέσα στον χρόνο: Μπορεί σήμερα να είναι πολύ εύκολη η πρόσβαση στο χωριό μας –και ειδικότερα η κάθε είδους μετακίνηση και μεταφορά, ανεξάρτητα από την απόσταση– αλλά κάποτε τα πράγματα δεν ήταν έτσι...

Κάποτε η μετακίνηση στο νησί ήταν πολύ δύσκολη. Οδικές αρτηρίες μεταξύ των χωριών δεν υπήρχαν με την μορφή που φανταζόμαστε. Οι δρόμοι στο νησί ήταν ημιονικοί, δύσβατοι, γεμάτοι ανηφόρες, κατηφόρες και στροφές. Όσοι δεν είχαν ζώα, αλλά και όταν έπρεπε να μεταφέρει κανείς βαριά ή πολλά αντικείμενα, τότε δεν μπορούσες να τα καταφέρεις αν δεν έβαζες «αγώγια».

Από τα πρώτα χρόνια του σύγχρονου Ελληνικού Κράτους (μετά την επανάσταση του 1821) δεν δόθηκαν ποτέ χρήματα από την κεντρική εξουσία για διάνοιξη νέων δρόμων στο νησί: «εν ω ανά παν βήμα της Πελοποννήσου και της Στερεάς Ελλάδος διανοίγονται οδοί –εξαιρέσει οδού τινός εργοδοτηθείσης ποτε εν Άνδρω και ατελούς εγκαταληφθείσης– ουδέ εν μέτρον δρόμου εχαράχθη εις άλλα τινά νήσον του Αιγαίου τη συνδρομή της κυβερνήσεως»... Κι όμως «από το 1857 αι αιγαιοπελαγίται πληρώνουν φόρον οδοποιίας»!! Ο Γεωργαντόπουλος γράφει στα Τηνιακά του: «Από τω 1879 και εντεύθεν, ουδέ λίθος επί λίθου ετέθη μέχρι σήμερον δι ενεργείας της κυβερνήσεως», ενώ για «την όποιαν επίσπευσιν της βελτιώσεως των οδών» στην Χώρα, κατέθετε κάποια χρήματα το Ιερόν Ίδρυμα της Μεγαλόχαρης.

«Εν γένει αι οδοί της συγκοινωνίας είναι φρικώδεις· μόνον ενός περίπου χιλιομέτρου διάστημα, το μεταξύ θέσεως τινός ονομαζομένης Θωρίδια και του χωρίου Ξωμπόργου (πάλαι ποτέ πρωτευούσης της νήσου) και μικρόν τι διάστημα μεταξύ του χωρίου τούτου και του χωρίου Μέση, κατασκευασθέντα και λιθοστρωθέντα επί Ενετών, είναι οπωσούν ομαλά και πορέυσιμα. Απορίας δε άξιον πως οι όνοι και οι ημίονοι οίτινες μετακομίζουσι δι αυτών τους επιβάτας και τα φορτεία κατορθώνουσι να διέρχωνται τας ανωμάλους και αποτόμους λοιπάς οδούς της νήσου»... Ευτυχώς που οι Ενετοί είχαν αναπτύξει πριν από αιώνες, ένα εκπληκτικό για την εποχή δίκτυο μονοπατιών, όπου όλοι αυτοί οι δρόμοι μπορούσαν να καταλήξουν στο Ξώμπουργκο, την παλιά πρωτεύουσα του νησιού. Αλλά υπάρχουν και ίχνη βυζαντινής, ρωμαϊκής, ελληνιστικής και παλαιότερης κατοίκησης με «πρωτόγονα» δρομάκια.

Τα καράβια της γραμμής προσέγγιζαν το λιμάνι τα ξημερώματα. Τον χειμώνα με τους βοριάδες, τις βροχές και την παγωνιά ήταν μαρτύριο να έρθεις δύο ώρες από τον Σμουρδιά στο Ξώμπουργκο και από εκεί στο χωριό. Αν είχες πράγματα να κουβαλήσεις έπρεπε να διανυκτερεύσεις σε κάποιο χάνι, και να σε βοηθήσουν στην μεταφορά οι αγωγιάτες με τα μουλάρια και τα γαϊδούρια.

Τα πρώτα τροχοφόρα στις μεταφορές επιβατών και εφοδίων εμφανίστηκαν λίγο πριν το 1950, με πρωτοπόρο τον Τζοάννε Ανδριώτη από την Κώμη. Με φορτηγό έκανε την συγκοινωνία Κώμης-Τήνου, και από την Καρυά παραλάμβανε τους επιβάτες Στενής και Φαλατάδου, με προορισμό την πόλη της Τήνου. Μετέφερε περί τους 25 επιβάτες έχοντας κινητούς πάγκους στην εξωτερική οροφή του φορτηγού. Το πρώτο κανονικό λεωφορείο (με πολύ σύντομη χρήση), στην ίδια μοναδική διαδρομή, ήταν ένα μικρό και μεταχειρισμένο, ιδιοκτησία του Υστερνιώτη Ελευθέριου Βιδάλη.

Αρκετά χρόνια αργότερα, αυτοί που πραγματικά εξυπηρέτησαν την περιοχή μετά την διάνοιξη του αμαξωτού δρόμου μονής Κεχροβουνίου-Στενής-Φαλατάδου (για πολλά χρόνια χωματόδρομος), ήταν οι αυτοκινητιστές Στράτος Σαμούχος και Νίκος Φώσκολος ή Παπαδάκης, με μικρά-γερά αυτοκίνητα 5-6 θέσεων, που πολλές φορές έφταναν μέχρι τα 20(!) άτομα, μέσα στοιβαγμένοι κι απ' έξω κρεμασμένοι. Αν και κάποτε εμφανίστηκε το πρώτο πρατήριο βενζίνης στον Τζάδο –της εταιρίας Τοτάλ– από τον Φαλαταδιανό Κώστα Τρίγκα, η ληξιαρχική πράξης θανάτου των υποζυγίων δεν είχε έρθει ακόμη.

Μόλις την δεκαετία του '70 μπόρεσε να φτάσει το πρώτο αυτοκίνητο στο χωριό μας σε έναν χωματόδρομο που έκλειναν κάθε χρόνο οι κάτοικοι τις λακκούβες! Ο πατέρας Γεώργιος Ανδριώτης θυμάται ότι υπήρξαν τουλάχιστον 4 φορές εκείνα τα χρόνια, που άφησε το αυτοκίνητο στον Κρόκο για να έρθει με τα πόδια λόγω χιονιού...

Για να γίνουμε κατανοητοί, μέχρι το 1950 όταν μιλάμε για δρόμους τους χωρίζουμε σε τρεις κατηγορίες:

Α Στους αμαξωτούς. Αυτοί είναι ελάχιστοι• ένας ήταν νομίζω σε όλο το νησί: Από την Χώρα μέχρι τους μύλους επάνω από την Περάστρα.
Β¹ Υπάρχουν δρόμοι που είναι περιορισμένοι από δύο τοίχους, δεξιά και αριστερά. Με αυτούς μπορούμε να επικοινωνήσουμε με όλα τα χωριά της Τήνου.
Β² Υπάρχουν και δρόμοι –όπως οι πιο πάνω– που πηγαίνουν σε χωράφια, αλλά πολλές φορές σταματούν απότομα, λόγω φυσικών εμποδίων ή στάσιμων καταστάσεων και αρνητικών... διαθέσεων (πχ. κάποιος δεν δέχεται να παραχωρήσει μέρος από το χωράφι του) 
Γ Υπάρχουν επίσης τα μονοπάτια. Σε αυτά οι μετακινήσεις γίνονται με τα πόδια, έστω κι αν καμιά φορά βγαίνουν και σε δρόμο ή σε κάποιο αμαξωτό. Αυτά τα μονοπάτια, συντομεύουν τον χρόνο και ανεβοκατεβαίνουν σε ομπατές, φράκτες κλπ. 

Φυσικά, σε αυτή την εποχή δεν υπάρχουν αυτοκίνητα ή ήταν ελάχιστα, όπως αναφέραμε παραπάνω, και η ζωή των ανθρώπων ήταν τελείως διαφορετική από ότι σήμερα. Εδώ οφείλουμε να κάνουμε μια αναγκαία παρατήρηση: Όπως περιγράφουμε και πιο πάνω, όλα τα χωριά επικοινωνούν μεταξύ τους με "δρόμο": π.χ. Βωλάξ-Καρδιανή, Βωλάξ-Κέχρος κλπ.

Μερικοί βασικοί δρόμοι που συνέδεαν το χωριό με τον γύρω κόσμο:
α. Βωλάξ - Xώρα
β. Βωλάξ - Κουμάρος
γ. Βωλάξ - Σκαλάδος
δ. Βωλάξ - Αγάπη
ε. Βωλάξ - Φαλατάδος
ς. Βωλάξ - Κέχρος

Μερικοί δρόμοι γύρω από το χωριό που οδηγούν σε χωράφια:
α. Βωλάξ - Λαμπίρ'
β. Βωλάξ - Βουνό
γ. Βωλάξ - Πετριάδος
δ. Βωλάξ - Λαγούδ'
ε. Βωλάξ - Καλαμάν
ς. Βωλάξ - Δεντρά

Τα μονοπάτια συνδέουν την Βωλάξ με τα χωριά αλλά και με τα κτίσματα των χωριανών της Βωλάξ: πχ. το μονοπάτι που πηγαίνει Βωλάξ - Αγάπη, το μονοπάτι που πηγαίνει Βωλάξ - Παχυανάμμο κλπ. Όπως γράφουν τα blogs: Ατέλειωτα δρομάκια που, αναρωτιέται ο επισκέπτης, που τελειώνουν και γιατί υπάρχουν. Γιατί σίγουρα δεν έγιναν ούτε από χόμπι ούτε για να διασκεδάζουν μεταγενέστερους παρατηρητές. Όπως δεν έγιναν για ψυχαγωγία και οι ατέλειωτες πεζούλες ή σκάλες που μετέτρεψαν τα βουνά σε χωράφια και περιβόλια. Από τις αρχές της δεκαετίας του '80 άρχισαν να πέφτουν σε αχρηστία και να χάνονται μέσα στα φρύγανα και τα βάτα. Τα αδέσποτα κατσίκια, οι εγκατάλειψη, οι βροχές και ο ερχομός των «Αθηναίων» και των τουριστών γκρέμισαν πολλά σημεία τους...

 

Για την μεταφορά: dvidos 07/2015

Μοιραστείτε το