Βωλάξ, Τήνος. Τόπος όμορφος και ζωντανός. Χωριό αγαπημένο. Μέρος που θέλουμε να προστατέψουμε και να αναδείξουμε πιο πολύ από ποτέ! Εκτιμούμε όλα όσα μας προσφέρει μέσα απ' την ιστορία και την κουλτούρα του, μέσα από την αξεπέραστη φύση και τις αξίες των ανθρώπων του...
Ακολουθήστε μας!

ΕΡΕΥΝΑ

Εμφανίζονται αναρτήσεις με την ετικέττα ΕΡΕΥΝΑ.   Ολες οι ετικέττες, Ολες οι αναρτήσεις

Oι καρτ ποστάλ της Bωλάξ

Σχεδόν ένας αιώνας έχει περάσει από το πρώτο «επιστολικό δελτάριο» που πρόβαλε το αγαπημένο μας χωριό. Aπό τότε μέχρι σήμερα, δεκάδες ήταν οι καρτ-ποστάλ που παρουσίασαν όψεις της Bωλάξ, την υπέροχη φύση της και κάποιους από τους χαρακτηριστικούς τύπους που έζησαν ή ζουν στο χωριό μας. Γράφουμε για όλες και σας παρουσιάζουμε τις περισσότερες από αυτές!

H πρώτη καρτ-ποστάλ του χωριού

Το βιβλίο Τήνος–Ταχυδρομικές Κάρτες 1899-1970 (Xειμώνας 2007) είναι γεμάτο με επιστολικά δελτάρια του νησιού μας· [1] μια σημαντική εκδοτική προσπάθεια που «αφορά τον κάθε Τηνιακό και κάθε άνθρωπο που αγαπά την Τήνο και αναζητά να επαναπροσδιορίσει τη σέση του με το παρελθόν της», όπως χαρακτηριστικά αναφέρει το εισαγωγικό του σημείωμα. συνέχεια...

H Άννα του Aλέκου και ο Zακ κάθησαν ένα απόγευμα του καλοκαιριού και έφτιαξαν έναν κατάλογο με όλα τα αλώνια που υπάρχουν σήμερα στο χωριό. Όσα δηλαδή έφτασαν να υπάρχουν μέχρι τις μέρες μας, γιατί πολλά εγκαταλείφθηκαν από τους κληρονόμους τους και άλλα τα άφησε ο ίδιος ο χρόνος...

Πέρασαν τα χρόνια και η τεχνολογική εξέλιξη έφερε την πρόοδο. Πρόοδος, που βοήθησε τη ζωή να καλυτερέψει και να διευκολύνει τους ανθρώπους στον αγώνα της για επιβίωση. Ιδιαίτερα στον τομέα της γεωργίας, τότε που ο κάματος μετρούσε τους πόνους του τα βράδια. συνέχεια...

Στις σύγχρονες κοινωνίες είναι κοινώς αποδεκτό το ότι οι τηλεπικοινωνίες έχουν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας του κάθε ανθρώπου. Ας πούμε, λοιπόν, λίγα πράγματα, για τα πρώτα χρόνια που το χωριό μας απέκτησε το «δικό» του τηλέφωνο!

Στις 10 Μαρτίου του 1876 ο Αμερικανός φυσικός Αλεξάντερ Γκράχαμ Μπελ εφηύρε το τηλέφωνο. Μάλιστα, τον επόμενο χρόνο, με την εφεύρεση του μικροφώνου από τον Χίγκες, το τηλέφωνο άρχισε να εξελίσσεται και να χρησιμοποιείται σταδιακά για την σύνδεση των μακρινών αποστάσεων. Στην Ελλάδα, η Κρατική Υπηρεσία Τηλεφωνίας-Τηλεγραφίας-Ασυρμάτου δημιουργήθηκε το 1859 και αποτελούσε κλάδο του Υπουργείου Εσωτερικών, με χωριστό προσωπικό ενταγμένο στο Υπουργείο αυτό μέχρι το 1887. Το έτος αυτό, η τηλεγραφική υπηρεσία, που περιελάμβανε την τηλεφωνική, ενώθηκε με την ταχυδρομική υπηρεσία και λειτούργησε μέχρι το 1914 ως «Γενική Διεύθυνσις Ταχυδρομείων και Τηλεγράφων». Το 1914 ιδρύεται το Υπουργείο Συγκοινωνιών και η υπηρεσία Τ.Τ.Τ. (Ταχυδρομείων, Τηλεγράφων, Τηλεφώνων). Μάλιστα, με την υπ' αριθ. 10/28.12.1916 απόφαση του κοινοτικού συμβουλίου Στενής προς το Υπουργείο Συγκοινωνιών (Τ.Τ.Τ.) ζητείται να μην καταργηθεί το τηλεγραφικό γραφείο στην περιοχή της Στενής, στην Τήνο. συνέχεια...

Σ' ένα μονοτεχνικό χωριό, όπως το δικό μας, που ασχολείται (εδώ και αιώνες) με την καλαθοπλεκτική, κάθε πρόσθετη πληροφορία για τα υλικά που χρησιμοποιούνται στις κατασκευές των καλαθιών, παρουσιάζει πάντα ενδιαφέρον. Από το τέταρτο βιβλίο «Περί Φυτών Ιστορίας» του Θεόφραστου, μεταφέρουμε τις πληροφορίες του για τη φυσιολογία των καλαμιών. 

Κατ' αρχάς, «δόναξ στὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ λέγεται ὁ κάλαμος, ἤδη στὸν Ὅμηρο [Κ 466• ξ 474] ἀπὸ τὸ ἔτυμον τῆς λέξεως κι ἀπὸ τὴν ἔκφρασι τοῦ Ὕμνου εἰς Ἑρμῆν [47] δόνακας καλάμοιο φαίνεται ὅτι κάλαμος ἀρχικὰ λεγόταν ἡ ὅλη φυτεία καὶ δόναξ ἡ μία ῥίζα, ἐπειδὴ δονεῖται μὲ τὸ φύσημα τοῦ ἀνέμου [Μθ 11,7• Λκ 7,24] «κάλαμος ὑπὸ ἀνέμου σαλευόμενος». συνέχεια...

86 αναφορές σε 28 χρόνια

 

Ήμουν έφηβος όταν είχαν πάρει τους γονείς μου τηλέφωνο από το χωριό, να τους ενημερώσουν ότι υπήρχε κάποιο περιοδικό που έγραψε για μας –για τη Βωλάξ, δηλαδή. Ο πατέρας μου έτρεξε στο περίπτερο και μας έφερε το τεύχος. Καθίσαμε όλοι από πάνω του και καμαρώναμε αυτό το κοσμοϊστορικό γεγονός. Από τότε κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι... Σαν μια επέτειο αυτών των 30 χρόνων (1986-σήμερα), θα δοκιμάσουμε να σας παρουσιάσουμε όλες αυτές τις δημοσιεύσεις, συγκεντρωμένες μαζί!

Αξίζει να διαβάσετε τα κείμενα με τη σειρά, όπως ένα διήγημα, και να παρατηρήσετε την αξιοζήλευτη εξέλιξη του χωριού μέσα στον χρόνο. Από την εγκατάλειψή του και τους ελάχιστους γέροντες κατοίκους του, μέχρι σήμερα, με τις ορδές αυτών που το επισκέπτονται για τα βράχια, τα καλάθια, τις εκδηλώσεις του. Από την εποχή που ελάχιστοι γνώριζαν την ύπαρξή του μέχρι τις μέρες μας που αποτελεί σημείο αναφοράς ολόκληρης της Τήνου.

Και τέλος –γιατί αυτό έχει σημασία– να προσέξετε πως κάποιοι κάτοικοι γύρω στα 65, κατά τα μέσα της δεκαετίας του '80, ένιωθαν απομονωμένοι και ζούσαν δύσκολα, ενώ σήμερα οι ίδιοι, στα 80+ πλέον, δηλώνουν «Εδώ περνάμε μεγαλείο»! συνέχεια...

Αρχιτεκτονικά στοιχεία

 

Στη Βωλάξ το λένε κτούντο (το), στην Περάστρα το άκουσα ντούκτο (το) και στη γειτονική Κώμη ντούκντο/ντούκντος. Σε βιβλία τοπικής αρχιτεκτονικής βρίσκεται ως γκτούντος (ο). Τι είναι, άραγε; συνέχεια...

Λαογραφικά στοιχεία


Γέννηση παιδιού από γυναίκα των Kυκλάδων (γκραβούρα του 1801)

«Και ούτε στον χάρτη σημειώνεται ούτε σε κανένα λεξικό. Το αξιοσημείωτο είτανε –λέγανε– πως γεννήθηκα μέρα Κυριακή. Και η μάνα μου δούλευε στο χωράφι ίσαμε την παραμονή αργά το βράδυ. Α, τίποτα σπουδαίο. Τίποτα. Το ίδιο γίνεται και τώρα σε κείνα τα άγια χώματά μας».
Γιώργος Δενδρινός 1904-1938

Στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν υπάρχει ετοιμόγεννη στο χωριό, ειδοποιούν τους συγχωριανούς που βρίσκονται στα χωράφια με χτύπημα της καμπάνας: με δύο γεννήθηκε κορίτσι· με τρεις γεννήθηκε αγόρι... συνέχεια...


Τουρίστρια στο χωριό με καλαθάκι του Aντώνη του Ντουντού (1978).

Περασμένα ξεχασμένα; Όχι, φυσικά. Επιτρέψτε μου να αναφερθώ στα διάφορα είδη καλαθοπλεκτικής που κατασκεύαζαν οι καλαθοπλέκτες του χωριού Βωλάξ, τα τελευταία 100 χρόνια, και που συνεχίζουν μέχρι τις μέρες μας.

Στο χωριό έφτιαχναν –και συνεχίζουν να φτιάχνουν– καλάθια με βέργες (ιτιάς, λυγαριάς) και καλάμια, μόνο οι άνδρες. Οι γυναίκες βοηθούσαν τους άντρες τους στο καθάρισμα των καλαμιών και έφτιαχναν κατασκευές με στάχυα σικάλεως (τα στάχυα της σίκαλης είναι πιο μακρυά από αυτά του κριθαριού) φυσερά, καλαθάκια ραψίματος, πανεράκια πολύχρωμα και άλλα για καθαρά δική τους χρήση. Αυτά σταμάτησαν γύρω στο 1980.

Αντιθέτως, οι άνδρες συνεχίζουν μέχρι σήμερα και μάλιστα, τώρα τελευταία, ορισμένοι χρησιμοπούν και, το εισαγόμενο από την Κίνα, ροτέν για κατασκευές πιο κομψές και λεπτοκαμωμένες. Οι παλαιοί καλαθοπλέκτες συνεχίζουν τον πατροπαράδοτο τρόπο φτιάχνοντας κατασκευές ιδίως για τις αγροτικές, τις οικιακές και τις αλιευτικές ανάγκες.

Στο χωριό υπάρχει σαφής διαφοροποίηση στις κατασκευές που οναμάζονται «καλάθια» και σε αυτές που καλούνται «πανέρια». Ας επισημάνω, εδώ, την διαφορά που υπάρχει ανάμεσα στο καλάθι και το πανέρι: συνέχεια...

Γλωσσάριο λατινικών όρων

Κάποιοι από σας, μάς ζητήσατε να σας εξηγήσουμε τι ακριβώς είναι οι λεγόμενοι «κώδικες της Βωλάξ» οι οποίοι εμφανίζονται, εν είδη ιστορικής πηγής, στις πληροφορίες για το χωριό, αλλά αναφέρονται συχνά στην ιστοσελίδα μας.

Στα χρόνια της Αρχαίας Ρώμης, ο όρος βιβλίο αναφερόταν συνήθως σε έναν ή περισσότερους παπύρινους κυλίνδρους. Σπανιότερα, τη θέση του πάπυρου έπαιρναν περγαμηνές, που αποκαλούνταν διφθέρες, δέρματα και μεμβράνες. Ο Απόστολος Παύλος, σε μια επιστολή του [Β' Τιμ. 4:13] ζητούσε να του φέρουν τα βιβλία του –και μάλιστα αυτά που ήταν γραμμένα σε μεμβράνες.

συνέχεια...

 

 

Φωτογραφίζουμε ένα από τα τριμπόνια που έχουν διασωθεί στο χωριό –μετρημένα στα δάχτυλα του ενός χεριού. Τα ξύλινα τμήματα του όπλου τα έχει φάει το σαράκι, και τα μεταλλικά του μέρη η σκουριά. Το όπλο είναι τσακισμένο στο κέντρο του (στην αρχή της βάσης, πίσω από την σκανδαλοθήκη) από τα χρόνια της δεκαετίας του '30... Όσα δεν κατάφεραν οι Αρχές «δια το δολοφονικόν έθιμον», το κατάφερε ο χρόνος. Η τελευταία του γνωστή μας χρήση, έγινε πριν από 79 ολόκληρα χρόνια...

«Εις την σπουδαίαν χριστιανικήν εορτήν της Λαμπρής, ήτις ληγούσης προηγηθήσης νηστείας, εορτάζεται δια γεύματος εκ κρέατος και άλλων μη νηστησίμων φαγητών. Μεγίστη εορτή! Πλήν όμως, όσω προσεγγίζουν αι άγιαι ημέραι του Πάσχα τόσω και αι διάφοροι συνοικίαι και χωρία λαμβάνουν όψιν πυριτιδοποιείων, από των οποίων θα εξαχθώσιν αναρίθμητα πολεμοφόδια των μελλόντων να απεκδυθώσιν εις αγώναν εκφοβιστικού κρότου μετά των απεχθών τριμβονίων.

»Και μέχρι μεν του σημείου τούτου, η Αστυνομία δύναται να φανή κατά τι επιεικής χαριζομένη εις το έθιμον, αλλά η συγκεκριμένη χρήσις των τριμβονίων –όπως και η άλλη τραγική συνήθεια των βαρελότων, η οποία ουκ ολίγα θύματα παρέχει ενιαυσίως αφού μερικοί αγυιόπαιδες ήρχισαν να κάμνουν χρήσιν ανησυχούντες τον κόσμον αφ' ενός, απειλούντες δυστυχήματα αφ' ετέρου– πρέπει να εκλήψη. Διό η Αστυνομία πρέπει από τούδε να καταπνίξη την χρήσιν του βαρβάρου τούτου εθίμου δια να μην αναγκασθώμεν να καταγράψωμεν νέα θύματα.

»Τα έθιμα αποτελούσι την συνεκτικήν δύναμιν της ανθρωπίνης κοινωνίας, εις την οποίαν αύτη οφείλει την συντήρησίν της. Αποκρουστικώς όμως διακείμενα, προς πάντα νεωτερισμόν, γίνονται συχνότατα εμπόδιον εις την ανθρωπίνην πρόοδον. Ολόκληρος η ιστορία της προόδου του ανθρωπίνου πολιτισμού ουδέν άλλο είναι ή αγών των νεωτεριστικών δυνάμεων προς τα έθιμα. Τα τριμβόνια θα πρέπει να παρακρατηθούν υπό των Αρχών ή να καταστραφούν παραδειγματικώς ενόπιων των κτητόρων τους».

 

Για την μεταφορά: dvidos, 7_2015