Βωλάξ, Τήνος. Τόπος όμορφος και ζωντανός. Χωριό αγαπημένο. Μέρος που θέλουμε να προστατέψουμε και να αναδείξουμε πιο πολύ από ποτέ! Εκτιμούμε όλα όσα μας προσφέρει μέσα απ' την ιστορία και την κουλτούρα του, μέσα από την αξεπέραστη φύση και τις αξίες των ανθρώπων του...
Ακολουθήστε μας!

ΕΡΕΥΝΑ

Εμφανίζονται αναρτήσεις με την ετικέττα ΕΡΕΥΝΑ.   Ολες οι ετικέττες, Ολες οι αναρτήσεις

Σύμφωνα με την τρίτη εκδοχή προέλευσης των βράχων της Βωλάξ, υπάρχει η άποψη πως οι σφαιρικές πέτρες δημιουργήθηκαν από πτώση μετεωρίτη ή βροχής μετεωριτών που έπεσαν στη γη, και που σταδιακά ο αέρας τις στρογγυλοποίησε.

Αυτό φαίνεται από την εικόνα που «εμφανίζει» η περιοχή: Το χωριό βρίσκεται στο κέντρο. Περικλείεται από βουνά γεμάτα με διάσπαρτες γρανιτικές πέτρες με ομοιογενή τρόπο, με τα βουνά από την εξωτερική πλευρά τους να παρουσιάζουν  μια εντελώς διαφορετική όψη. Με άλλα λόγια, το εσω κυκλικό-ελλειπτικό σχήμα είναι το σημείο κρούσης, εκεί όπου χτίστηκε ο οικισμός, και το χείλος του, τα βουνά περιμετρικά, βρίσκονται ψηλότερα από την περιβάλλουσα πεδιάδα.

Πριν από δύο χρόνια, σε κάποιο blog υπήρχε η άποψη –με παράλληλο forum chat (!)– για το αν ο μετεωρίτης είχε εκραγεί κατά την πρόσκρουση στην επιφάνεια της γης ή η έκρηξη έγινε λίγο πάνω από το έδαφος –τη στιγμή πάντως, που η όλη θεωρία δεν έχει αποδειχτεί γεωλογικά.

Παρ' όλα αυτά, αν κάποιος μαζέψει δείγμα από την περιοχή μπορεί μέσω της ερασιτεχνικής αστρονομίας να δει αν πραγματικά αυτό το δείγμα είναι μετεωρίτης από το διάστημα που έπεσε στη γη! (βλ. αντίστοιχο post)

Δεν θέλουμε να πάρουμε θέση για το αν η παραπάνω θεωρία είναι σωστή ή όχι. Περιέργως οι θρύλοι, οι παραδόσεις και οι διάφορες θεωρίες που πριν ήταν αίολες και ακούγονταν εξωπραγματικές, σταδιακά αποδεικνύονται σωστές ή, εν πάσει περιπτώσει, αντικατοπτρίζουν εν μέρει μια πραγματικότητα...

Για όσους δέχονται μόνο αυτό που λέει η επιστήμη, οδηγηθείτε στο post με τις απόψεις των σύγχρονων γεωλόγων. Aλλά δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως η ανθρωπότητα πίστευε για αιώνες ότι η γη ήταν επίπεδη ενώ, ο Γαλιλαίος, το 1633, υπέγραψε την «ομολογία λάθους» στην θεωρία της περιστροφής της γης –προφανώς για να γλυτώσει την «πυρά».

Ένα είναι σίγουρο, έχουμε πολλά να μάθουμε ακόμη!
 

Για την μεταφορά: dvidos 07/2015

Η δεύτερη θεωρία για τον ιδιαίτερο γεωλογικό σχηματισμό των βράχων της Bωλάξ έχει να κάνει με  την επίκλυση της θάλασσας (transgression) –εκατομμύρια χρόνια πριν–, μέχρι το σημείο που βρίσκεται το χωριό της Βωλάξ, σε ένα υψόμετρο δηλαδή 280-300 μέτρων, όταν το ψηλότερο βουνό της Τήνου είναι ο Τσικνιάς (726 μ.) και ψηλότερο βουνό των όλων των Κυκλάδων είναι το όρος Ζευς στη Νάξο, με υψόμετρο 1004 μέτρων.

Πριν από 15 εκατομμύρια χρόνια η σημερινή Ελλάδα, η Μικρά Ασία, το Αιγαίο και το Κρητικό Πέλαγος αποτελούσαν μια εκτεταμένη περιοχή στεριάς, την Αιγηίδα. Κατά την πλειόκαινο, πριν από 4.5-2.5 εκατομμύρια χρόνια, η θάλασσα κατέκλυσε τις περιοχές της Αιγηίδας εκτός από τις κορυφές των βουνών της, που έτσι αποτέλεσαν τα νησιά του Αιγαίου. Αλλεπάλληλες γεωλογικές μεταβολές, μετακινήσεις του φλοιού της γης, σεισμοί, εκρήξεις ηφαιστείων, έδωσαν στο νησιωτικό σύμπλεγμα των Κυκλάδων τη μορφή που έχει σήμερα. Ολόκληρα νησιά -η Σαντορίνη, η Μήλος, η Κίμωλος- και ένα τμήμα της Αντιπάρου σχηματίστηκαν από την ηφαιστειακή δραστηριότητα η οποία συνόδευσε τη δημιουργία του νησιωτικού τόξου του Νοτίου Αιγαίου, που δημιουργήθηκε με την καταβύθιση της Αφρικανικής Πλάκας κάτω από τη μικροπλάκα του Αιγαίου. Υπολογίζεται ότι η ηλικία των ηφαιστείων αυτών ανάγεται στα 4 εκατομμύρια χρόνια.

Η ιστορία της γεωλογικής δημιουργίας των Κυκλάδων εξηγεί τον τεράστιο γεωλογικό πλούτο τους, όπου κάθε νησί παρουσιάζει ένα εντυπωσιακό και εντελώς ξεχωριστό ανάγλυφο και περιλαμβάνει μνημεία με τεράστιο γεωλογικό αλλά και παλαιοντολογικό, αρχαιολογικό και ιστορικό ενδιαφέρον: οι ηφαιστειακοί κρατήρες στη Μήλο και την Αντίμηλο, η καλντέρα της Σαντορίνης και ο κρατήρας της Νέας Καμένης, η ηφαιστειακή φλέβα της Θηρασιάς, τα υποβλητικά σπήλαια της Ηρακλειάς, της Νάξου, της Σερίφου, της Αντιπάρου, της Φολεγάνδρου, ο συγκλονιστικός υπερμεγέθης μονόλιθος του Καλάμου στην Ανάφη, οι εκλογίτες στη Σύρο, οι μανιταροειδείς μορφές διάβρωσης και οι θερμές πηγές στην Κίμωλο, τα θερμά λουτρά στην Κύθνο, τα απολιθώματα νάνων ελεφάντων στη Νάξο και τη Δήλο, τα αρχαία μεταλλεία στη Σέριφο.

Η κατ' αρχάς ύπαρξη της θάλασσας με την έντονη υδάτινη διάβρωση στις ούτως ή άλλως «αδυναμίες» των βράχων εξηγεί σε κάποιους την ύπαρξη άμμου σε πάμπολλα σημεία του χωριού αλλά και τα βρύα με τις λειχήνες που υπάρχουν επάνω στις πέτρες. Μετά την απόσυρση της θάλασσας παρέμεινε ένας άδεντρος τόπος (πριν τις δενδροφυτεύσεις από τις αρχές τις δεκαετίας του '90) με πετρώδες και άγονο εδάφος.

 

Αλλόκοτο, επιβλητικό, μυστηριακό: ένα σχεδόν εξωγήινο τοπίο! Η ύπαρξή του, εδώ και εκατομύρια χρόνια, εξάπτει τη φαντασία, γεννάει μύθους και δοξασίες, γεμίζει περιέργεια και δέος ...

Το όνομα του χωριού έχει άμεση σχέση με το γεωφυσικό της περιβάλλον. Βῶλαξ είναι ο βώλος της γης (<βῶλαξ, βῶλος>• S(n) γῆ) και κατ' επέκταση η γη με τις στρογγυλές πέτρες. Η ρίζα έρι- κατά Liddel & Scott είναι το«αχώριστον μόριον προτιθέμενον των λέξεων προς επίτασιν της εννοίας αυτών». Συνεπώς, όταν ο Πίνδαρος γράφει ἐρι-βῶλαξ εννοεί αυτόν με τους μεγάλους βώλους. Το χωριό με τις μεγάλες πέτρες. [βλ. άρθρο Πως λέγεται το χωριό..]

Από την εποχή του Χαρίλαου Τρικούπη και μετά υπάρχουν αρκετά βιβλία που αναφέρονται στο υπέδαφος και τα γεωλογικά στοιχεία της Ελλάδας. Στο βιβλίο Ανάλεκτα Κοινωφελών Διατριβών δι' Επιστήμονας, Βιομηχάνους, Τεχνίτας, Γεωπόνους και Άλλους υπό Ξαβερίου Λανδερέρ (1871) αναγράφεται ο ιδιαίτερος "γρανίτης λίθος" στην «Τήνον εις θέσιν Βωλάξ», κανείς όμως δεν είχε εξηγήσει την προέλευση αυτών των γρανιτικών βράχων.

Για πρώτη φορά στον Τουριστικό Οδηγό Τήνου: Ξενάγηση, Προσκύνημα, Τέχνη, Ιστορία, Λαογραφικά Στοιχεία(και μάλιστα στην αναθεωρημένη Δ' έκδοση του 1983, και όχι στην Α' του 1964), ο Στυλιανός Ζ. Λαγουρός περιλαμβάνει τις τρεις επικρατούσες θεωρίες για την προέλευση των βράχων αυτών. Μάλιστα η αγγλόφωνη έκδοση του βιβλίου με τις θεωρίες αυτές (στη σελ. 39) οδήγησε αρκετά ξένα δίκτυα να κάνουν ντοκιμαντέρ επάνω στο χωριό για το γεωλογικό φαινόμενο της περιοχής. Στο περιοδικό Ένα (26 Ιουνίου 1986, σελ. 105) ξαναγίνεται μια δεύτερη αναφορά προέλευσης του φαινομένου: «Οι επιστήμονες λένε ότι είναι ηφαιστειογενές. Οι γεωλόγοι ότι υπήρξε πρώτα θάλασσα, και οι Τηνιακοί πιστεύουν ότι τα υλικά αυτά είναι... μετεωρίτες»

Ας δούμε σε ξεχωριστά posts αυτές τις εκδοχές για την προέλευση των γρανιτένιων όγκων.

 

Οι Κυκλάδες, είναι ένα σύµπλεγµα νησιών που καταλαµβάνουν το κεντρικό Αιγαίο Πέλαγος και υπήρξαν ανέκαθεν αντικείµενο γεωλογικών ερευνών εξαιτίας τόσο της έντονης παραµόρφωσης που υφίσταται ο στερεός φλοιός της περιοχής αυτής όσο και της µαγµατικής και ηφαιστειακής δραστηριότητας που εκδηλώνεται σε αυτήν.

 

 


Στο κέντρο η θέση Περάματα

Η επικρατέστερη εκδοχή προέλευσης των βράχων της Βωλάξ υποστηρίζει πως είναι αποτέλεσμα ηφαιστειακής έκρηξης, η οποία έγινε 18 ως 20 εκατομμύρια χρόνια π.Χ.. Η πιο πιθανή γεωλογικά θέση του αρχέγονου αυτού ηφαιστείου βρίσκεται 2 χλμ. ανατολικά του χωριού, κοντά στη θέση Περάματα [Λαγουρός]. Εξάλλου, πριν από αρκετά χρόνια βρέθηκε στην θέση Αποκωλιασμένη, οψιανός ή οψιδιανός. Ένα πέτρωμα όξινο που προέρχεται από ηφαιστειογενείς περιοχές. Είναι σκοτεινόχρωμο με υαλώδη υφή που χρησιμοποιήθηκε εξαιτίας της σύστασης και ανθεκτικότητάς του, ήδη από τα τέλη της ανώτερης παλαιολιθικής περιόδου (2.5 εκατομμύρια χρόνια π.Χ.) για την κατασκευή λεπίδων με κοφτερές ακμές, που χρησίμευαν ως μαχαίρια, ξέστρες και ξυράφια. Οι πηγές οψιανού στην ανατολική Μεσόγειο είναι λιγοστές και εντοπίζονται σε μερικά νησιά του Αιγαίου, όπως είναι η Μήλος, η Αντίπαρος και η Νίσυρος

Η θεωρία της ηφαιστειακής έκρηξης "κλέβει" στοιχεία από το ηφαιστειακό τόξο του Νοτίου Αιγαίου στο οποίο ανήκουν κυρίως το ηφαίστειο της Σαντορίνης και το ενεργό υποθαλάσσιο ηφαίστειο Κολούμπος (ή Κολούμπο, 6.5Km βορειοανατολικά της Σαντορίνης). Το ηφαίστειο αυτό έγινε γνωστό μετά από μεγάλη ηφαιστειακή έκρηξη στις 27.09.1650. Από τη λάβα σχηματίστηκε μικρή νησίδα, η οποία, όμως, εξαιτίας των θαλασσίων κυμάτων, γρήγορα κατέρρευσε σε ύφαλο. Από την κατάρρευση αυτή προκλήθηκε τσουνάμι, το οποίο προκάλεσε ζημιές μέχρι και σε απόσταση 150 χιλιομέτρων. Σήμερα έχει ύψος 280 μέτρων (σε σχέση με τον περιβάλλοντα θαλάσσιο πυθμένα) και βρίσκεται περίπου 18 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Ο κρατήρας του έχει διάμετρο περίπου 3 χιλιομέτρων και βάθος 512 μέτρων. Σε μεγάλη έκταση γύρω από το ηφαίστειο έχουν εντοπιστεί υδροθερμικά φρέατα από τα οποία αναβλύζει καυτό νερό, έως και 220οC. 

Μερικοί πιστεύουν σε αντίστοιχα φαινόμενα που υπήρξαν στην περιοχή εκατομμύρια χρόνια πριν. Στο περιοδικό Colt [τ. 10, Σεπτέμβριος 1993, σελ. 115] διαβάζουμε: «Πριν χιλιάδες χρόνια είχε εκραγεί ένα ηφαίστειο εκεί κοντά, το οποίο σχημάτισε τεράστιες πέτρες που με τον καιρό λαξεύτηκαν με τέτοιο τρόπο που τώρα άμα τις δει κανείς με θολό μάτι φαντάζουν σαν γίγαντες ή τέρατα».

 

Για την μεταφορά: dvidos 07/2015

Αρχιτεκτονικά στοιχεία

Όλα τα εξωτερικά τοιχώματα, των σπιτιών του χωριού, γίνονταν από πέτρες (που έβρισκε κανείς στην περιοχή σε αφθονία) και λάσπη. Οι πέτρες, τοποθετούνταν τόσο έντεχνα μεταξύ τους που ακόμη και η λάσπη έπαιζε πολύ μικρό ρόλο στη στερεότητα. Τα περισσότερα σπίτια είχαν σημεία που αναγκαστικά εντάσσονταν τα βράχια που υπήρχαν στις βάσεις των σπιτιών. 

Στο κατώι (ισόγειο), όπου χωρίζεται σε δύο μέρη (στο πίσω τοποθετούνται όλα τα αγροτικά προϊόντα και στο μπροστινό τα οικόσιτα ζώα: Κότες, χοίρος, κουνέλια), μπορούμε να δούμε μέχρι σήμερα, αυτά τα βράχια. Αυτό το γεγονός μίκραινε τον ολικό χόρο των σπιτιών. Γι αυτό, κάποιες φορές –κυρίως στα δωμάτια του πάνω ορόφου, όπου κατοικούσαν οι χωρικοί– δημιουργούσαν καλαμένιους τοίχους εσωτερικής διαρρύθμισης, γνωστούς ως μεσάνδρες (κν. μισάντρα ή μεσάντρα). [1] συνέχεια...

Αν αναλύσει κανείς τα στοιχεία θα διαπιστώσει με θλίψη το τρομακτικό δημογραφικό πρόβλημα. Δεν αφορά μόνο το χωριό μας αλλά όλη την Eλλάδα. Ψάξαμε λοιπόν τα τελευταία 175 χρόνια (1835-2010) και βρήκαμε όσους γέννησαν τουλάχιστον έξι παιδιά.

1. Ιωάννης Φυρίγος του Τζώρτζη (γεν. 1848) - 6 παιδιά
2. Γεώργιος Βίδος του Ιωάννη (γεν. 1850) - 6 παιδιά
3. Ματθαίος Φυρίγος του Αντωνίου (γεν. 1887) - 7 παιδιά
4. Ανδρέας Σιγάλας του Μάρκου, ονομαζόμενος Κακάλας (γεν. 1904) - 7 παιδιά

Γνωστότερος πολύτεκνος ήταν ο Φραγκίσκος Βιδάλης του Μάρκου (γεν. 1910) ονομαζόμενος Καρκαβέλας, με 13 παιδιά. O Kαρκαβέλας ήταν από τον Κέχρο, αλλά η συζυγός του Αντωνίνα Φυρίγου ήταν Bωλακίτισα.

Για την μεταφορά: mix_06.2015

Για να μιλήσει κανείς για την ιστορία ενός χωριού δεν φτάνει μόνο να βάλει κάποια στοιχεία τα οποία έχουν δημοσιευτεί ή κάποια άλλα τα οποία βρίσκονται ακόμη σε χειρόγραφα και που περιμένουν κάποια στιγμή να εκδοθούν. Πρέπει να κάνει πολύ μεγαλύτερες και περισσότερες έρευνες, να ανατρέξει στους κατοίκους του χωριού και να συγκεντρώσει όλες τις δυνατές πληροφορίες ώστε να καταφέρει να παρακολουθήσει την ιστορική πορεία ενός οικισμού.

Δυστυχώς, τα στοιχεία που γνωρίζουμε για τα χωριά της Τήνου είναι ελάχιστα σε σχέση με τα χρόνια ύπαρξης των χωριών αυτών, με συνέπεια, να μην γνωρίζουμε πότε ακριβώς κτίστηκε η Βωλάξ. Εξάλλου, στο βιβλίο Ανεξερεύνητη Τήνος αναφέρει ότι: «το πότε κτίστηκε είναι αδύνατον να προσδιοριστεί, ωστόσο πρέπει να είναι από τα παλαιότερα του νησιού». [Βάλυ Βαϊμάκη, σελ. 182]

Γνωρίζουμε, εξάλλου, ότι τα χωριά που έχουν κατάληξη σε -άδος ήταν φέουδα από την εποχή των Γκίζηδων (1207-1390), [1] σε αντίθεση με τα υπόλοιπα που προϋπήρχαν χρονικά. Το διπλανό χωριό Σκαλάδος, από το όνομα της οικογένειας Cicala, κτίσθηκε μετά το 1200 και συνέδεσε τα Πάνω με τα Κάτω Μέρη με τα ήδη υπάρχοντα χωριά. Ένα από αυτά είναι και η Βωλάξ, με την ιστορία της να χάνεται στα βάθη των αιώνων. Το χωριό πιθανότατα να είναι μεταβυζαντινό, σίγουρα υπήρξε τον μεσαίωνα ενώ, δεν αποκλείεται η περιοχή να κατοικήθηκε πάνω από 2.000 χρόνια προ Χριστού, αφού μέσα στα βράχια, στην περιοχή Αποκωλιασμένη, βρέθηκαν τρία-τέσσερα κομμάτια οψι(δι)ανού αυτής της περιόδου.

συνέχεια...

Πάντα είχαν ενδιαφέρον οι ιστορίες–θρύλοι για πειρατικούς θησαυρούς κρυμμένους σε σπηλιές δίπλα στο κύμα· για ναυάγια πλοίων που, φορτωμένα με χρυσό και ασήμι, βουλιάζουν από τον κακό καιρό του Αιγαίου...

Οι ληστές και οι πειρατές προτιμούσαν να απαλλαγούν σύντομα από τα πολύτιμα φορτία τους και έτσι επέλεγαν να τα κρύβουν σε πιο... εύκολα αλλά ταυτόχρονα δυσπρόσιτα σημεία, όπως χαράδρες, πηγάδια ή σπηλιές.

Υπάρχουν ιστορίες με κλεμμένα γρόσια από την τουρκοκρατία ή κρυμμένες αγγλικές λίρες από την περίοδο της γερμανοϊταλικής κατοχής που έθαψαν οι χωρικοί στα χωράφια και τα βουνά για να τις γλυτώσουν. Πολλούς θησαυρούς άφησαν οι Τούρκοι πριν φύγουν από την Ελλάδα. «Το αγαπημένο τους... χρηματοκιβώτιο ήταν το καζάνι και σπανιότερα το πιθάρι. Έκρυβαν τους θησαυρούς τους χρησιμοποιώντας σαν δόλωμα ένα μικρότερο δίπλα του και σε μικρότερο βάθος, ώστε όποιος τον έβρισκε να σταματούσε εκεί. Τα σημάδια τους ήταν η στάχτη, τα κάρβουνα και ο ασβέστης, μια και το πέρασμα του χρόνου δεν αλλοιώνει αυτά τα υλικά». [Τα Νέα, 2007] συνέχεια...

Eίναι πολλά τα βιβλία που έχουν εκδοθεί τα τελευταία δέκα χρόνια και κάνουν κάποιες μικρές αναφορές στο χωριό μας. Μην γελάτε... Για ένα τόσο μικρό χωριό αυτό είναι πολύ σημαντικό, και κάνει τους ξεχασμένους χωρικούς να νιώθουν ότι δεν τους έχουν τελικά ξεχάσει... Αλλά και οι πιο νέοι, καμαρώνουν και μεταφέρουν την είδηση στους γεροντότερους. Και κείνοι, με την σειρά τους, ξεχνάνε τα μικροπροβλήματα και αισθάνονται ότι κάποιος τους ακούει με προσοχή! Και έχουν τόσα να μας διηγηθούν...

Ιδιαίτερη τιμή για εμάς, αποτελούν εκείνα τα βιβλία που καταπιάνονται ουσιαστικά με την Βωλάξ ή μας αφιερώνουν το εξώφυλλό τους. Σκεφτείτε μόνο τι επιλογές έχει να κάνει κάποιος που αναφέρεται στην Τήνο και, τελικώς, επιλέγει μια εικόνα, μια ματιά από το χωριό μας. Σας παρουσιάζουμε, λοιπόν, κατά χρονολογική σειρά έκδοσης, αυτά που αναφέρονται ή έχουν για εξώφυλλό τους τη Βωλάξ. συνέχεια...

Οι διακοπές στην Τήνο θα μπορούσαν να αποτελούν τις πιο ονειρικές της ζωής σας! Αν βέβαια τα εισιτήρια του ταξιδιού κόστιζαν ελαφρώς λιγότερο... Ας δούμε, όμως, την εξέλιξη της τιμής των ναύλων τα τελευταία δέκα χρόνια.

Στον παρακάτω κατάλογο σας δίνουμε τις τιμές των ναύλων για την Τήνο (μετ' επιστροφής) από την Ραφήνα από τότε που το νόμισμά μας ήταν η δραχμή και όχι το ευρώ... Να σημειώσουμε ότι τον Μάιο του 2006 υπήρξε η απελευθέρωση των ναύλων. Η ελεύθερη τιμολόγηση της ακτοπλοϊκής μεταφοράς πιστεύαμε ότι θα έδινε στους καταναλωτές την ευχέρεια να επιλέγουν πλοία, εταιρείες και ναύλους με βάση τα δικά τους κριτήρια και με βάση τη σχέση ποιότητας και απόδοσης. Δυστυχώς, όπως και σε τόσο άλλα, οι τιμές μερικές φορές οδηγούσαν τη σκέψη μας στις γνωστές μονοπωλιακές καταστάσεις. Μόνο το καλοκαίρι του 2004 (περίοδος Ολυμπιάδας) κρατήθηκαν οι τιμές του προηγούμενου έτους. συνέχεια...

Στο λαογραφικό μουσείο της Βωλάξ υπάρχει ένα βιβλίο όπου ο κάθε επισκέπτης μπορεί να γράψει τις εντυπώσεις του. Τελευταίως, ξεφυλλίζαμε κάποια από αυτά τα βιβλία για να δούμε ποιοι επισκέφτηκαν το χωριό μας και τι τους εντυπωσίασε. Ένας ταξιδιώτης έγραφε: «Πόσο ταιριάζουν αυτά τα γράμματα σ' αυτό το μέρος!». Φαίνεται να είχε δίκιο...

Για να εμφανίζεται, να ακούγεται, να «κείται» καλώς το όνομα πρέπει να έχει τα κατάλληλα, τα αρμόζοντα γράμματα («τα προσήκοντα δει αυτόν γράμματα έχειν», κατά τον Πλάτωνα). [1]

Oι αρχαίοι έγραφαν κεφαλαία τα γράμματα, όπως λέμε σήμερα. Η μικρογράμματος γραφή, τα πεζά, «αλλοίωναν τον αρχέγονο συμβολισμό τους ο οποίος ήτο απολύτως σύμφωνος προς το σχήμα τους». [2] Tα πεζά γράμματα αναπτύχθηκαν σιγά-σιγά, στους ελληνιστικούς χρόνους, την διάρκεια της μεγάλης παραγωγής των χειρογράφων. Oι διάφοροι αντιγραφείς άρχισαν να στρογγυλεύουν τις γωνίες και να αλλοιώνουν το γεωμετρικό τους σχήμα, το οποίο είχε επιμεληθεί ο ίδιος ο Πυθαγόρας («Πυθαγόρας του κάλλους αυτών επιμελήθη, εκ της κατά γεωμετρικόν γραμμής, ρυθμίσας αυτά γωνίαις και περιφερείαις και ευθείαις»). [3]

Αλλά ας δούμε τα γράμματα ΒΩΛΑΞ, ένα-ένα. συνέχεια...