Βωλάξ, Τήνος. Τόπος όμορφος και ζωντανός. Χωριό αγαπημένο. Μέρος που θέλουμε να προστατέψουμε και να αναδείξουμε πιο πολύ από ποτέ! Εκτιμούμε όλα όσα μας προσφέρει μέσα απ' την ιστορία και την κουλτούρα του, μέσα από την αξεπέραστη φύση και τις αξίες των ανθρώπων του...
Ακολουθήστε μας!

λαογραφία

Εμφανίζονται αναρτήσεις με την ετικέττα λαογραφία.   Ολες οι ετικέττες, Ολες οι αναρτήσεις

Kανείς δεν μπορεί να γνωρίζει πότε πραγματικά ξεκίνησε η τέχνη της καλαθοπλεκτικής στο χωριό μας. Δυστυχώς από τα διάφορα ενοριακά έγγραφα δεν αντλούμε τέτοιες πληροφορίες. Λογικά, τα χρήματα από την κατασκευή καλαθιών πρέπει να έμεναν ως έσοδο στους καλαθοπλέκτες και όχι στην Εκκλησία.

Τα έσοδα της τελευταίας γύρω στα 1850-1880 προέρχονται είτε από προσφορές των πιστών (απευθείας ή μέσω λεγάτων και «οφφέρτας»/φέρτας), είτε από πώληση προϊόντων, κυρίως από «καρπό», μιγάδι, «φασούλια», κλήματα, μούστο, «καρσί» (κρασί), σύκα, ορνούς και βελανίδια· και λιγότερο από κουκούλια μεταξιού, αγρέλια, φύλλα (ως τροφή ζώων), «οξύδια», μυζήθρα, κολοκύθια, ψωμί και, τέλος, από πώληση του μεριδίου νερού της πηγής που αντιστοιχούσε στις εκκλησίες του χωριού. Ποτέ δεν διαβάζουμε για πώληση κανίστρων και καλαθιών. Η μόνο πληροφορία που έχουμε είναι ό,τι το 1877 η ενορία του χωριού παραγγέλει και αγοράζει ,από κάποιον χωρικό, έναν χαλικολόγο (=μεγάλη καλαθοπλεκτική κατασκευή, από λυγαριά, για την μεταφορά χαλικιών) για κάποιες οικοδομικές εργασίες. συνέχεια...

Δεν κουραστήκαμε στο χωριό. Δεν ξέρουμε να σας πούμε για τα τεράστια δεμάτια φορτωμένα με φρύγανα ή με την τροφή των ζώων. Δεν γνωρίζουμε πολλά για τις «χλώμες» και τις «ταγές» με τις πρασινάδες και τα φύλλα από τα δέντρα. Δεν μεταφέραμε ποτέ τις μεγάλες αρμαθιές με τους καρπούς των σιτηρών, τον «χερόβολο» με τα πουρνάρια, τις βέργες και τα καλάμια που βλέπαμε να κουβαλούν στην πλάτη τους (πάντα με χαμόγελο και υπομονή) οι χωρικοί της Βωλάξ. Και όλα αυτά στους δύσβατους για δρασκελισμό δρόμους. Τι να κάνεις; Τα χωράφια κάνουν γεννήματα και θέλουν χέρια...

Λένε πως τα παραμύθια ξεκινάνε δύσκολα και τελειώνουν ευχάριστα... Μια φορά και έναν καιρό ήταν οι άντρες που κουβάλαγαν τις βέργες και τα καλάμια για τα καλάθια ή τις ταγές για την τροφή στα ζώα. Την ίδια εποχή ήταν και οι γυναίκες που κουβάλαγαν τα φρύγανα για ν' ανάψουν τον φούρνο και να μαγειρέψουν ή τα βελανίδια για να ζεσταθεί η οικογένεια τον χειμώνα. Λες και δεν τους έφτανε η κούραση με το καθάρισμα του σπιτιού και το τάισμα των χοίρων...

συνέχεια...

Ένας γέροντας από το χωριό μου έλεγε πως τα στρογγυλά βράχια «που βλέπεις γύρω από το χωριό, τά'σπρωχναν οι θεοί και τά'φεραν εδώ για να προστατέψουν το χωριό από τους πειρατές. Και αφού δεν βρήκαν κανέναν και φύγαν, είπαν οι χωρικοί στο θεό, πάρ'τα τα βράχια από δω να καλλιεργήσουμε τη γη μας... Αλλ' αυτά, επειδή είναι στρόγγυλα, ξαναγύριζαν πίσω. Και μείνανε για πάντα εδώ, και μεις μαζί τους».

Ο Σίσυφος ήταν γιος της Εναρέτης και του Αιόλου, του θεού των ανέμων, που κι αυτός με την σειρά του ήταν γιος του Ποσειδώνα. Ο Σίσυφος παντρεύτηκε την Μερόπη–μία από τις εφτά Πλειάδες, τις θεότητες του βουνού–, από την οποία απέκτησε τον Γλαύκο που έγινε βασιλιάς της Εφύρας. συνέχεια...

Ιστορικά, η βρεφική θνησιμότητα, αφορούσε ένα σημαντικό ποσοστό των βρεφών που γεννιόταν. Έτσι και στο χωριό... Μην σας ταράζει το θέμα: η ζωή και ο θάνατος οφείλουν να συνυπάρχουν αρμονικά.

Θρήνος υπάρχει όπου υπάρχει θάνατος –δηλαδή παντού• σε όλο τον κόσμο και σε όλους τους λαούς. Πριν έρθει, όμως, η θλίψη, έχει έρθει η χαρά. Στην Βωλάξ, η κυρά-Σουφιά (Σοφία), η σύζυγος του Ματέου Φυρίγου, απέκτησε 8 παιδιά (από το 1778 μέχρι και το 1791). Η σύγχρονή της, Μαρούλα, σύζυγος του Πιέρου Φυρίγου απέκτησε και αυτή, τουλάχιστον, 8 παιδιά (από το 1778 μέχρι το 1792). Στα βιβλία βρήκαμε άλλα τρία παιδιά (το 1795, το 1798 και το 1812) που ενδεχομένως να άνηκαν σε άλλο ζευγάρι του χωριού με το ίδιο όνομα. Αν όχι, τότε, η οικογένεια αυτή είχε αποκτήσει 11 παιδιά! Οκτώ παιδιά είχε και η Μαρία του Μάρκου Φυρίγου, σύζυγος του Νικολού Φοσκαρίνη, η οποία σε διάρκεια 15 χρόνων (1781-1796) τεκνοποίησε 8 φορές. Εκείνα τα χρόνια, χάνονταν άδικα, πολλά παιδιά στην γέννα ή σε πολύ μικρή ηλικία. Οι γυναίκες της εποχής, ως την μόνη αντίσταση στον θάνατο, είχαν την ίδια την ζωή: τα επόμενα παιδιά τους! συνέχεια...

Ο παππούς, αλλά και οι χωρικοί τα παλιά χρόνια χρησιμοποιούσαν ένα ραβδί –«μπαστούν(ι)» το έλεγαν– και το έπαιρναν όταν πήγαιναν στα χωράφια. Ο ξάδερφός μου θυμάται ότι «ο παππούς είχε δυό–τρία, μακριά και ελαφρά, αλλά πολύ γερά» μπαστούνια, που στο επάνω μέρος τους άφηναν να εξέχει (μέχρι τέσσερα εκατοστά) ένα μικρό κλαδάκι για να διευκολύνουν το κράτημα με τον αντίχειρα. Δηλαδή, ένα ραβδί που στο πάνω μέρος του γινόταν κάπως σαν το γράμμα «Υ».

συνέχεια...

Μια από τις παραδοσιακές ασχολίες που δεν άντεξαν στον χρόνο ήταν κι αυτή του Καρβουνιάρη που παράγει ξυλοκάρβουνα. Στο χωριό μας, τα διάφορα μικροκάμινα αποτελούσαν όχι μόνο παράδοση, αλλά προσέθεταν χρήματα στις δύσκολες εποχές, άσχετα αν η Τήνος δεν είχε... δάση!

Πραγματικά, οι συστηματική καλλιέργεια, η κατά καιρούς υλοτόμηση αλλά και η ανάγκη για καύσιμη ύλη τους δύσκολους χειμώνες, αποψίλωσαν τα όποια δάση της: «Τα αρχαία δάση της νήσου εξηλείφθησαν ολοτελώς, φέρεται μόνον δια μνήμης και εκ διδομένων τινών συμπεραίνεται ποτέ τοιαύτα κατά τινας τοποθεσίας. συνέχεια...

Από το 2008, ο Σύλλογος της Βωλάξ από κοινού με το Επαρχείο Τήνου, διοργανώνουν με ελεύθερη είσοδο, την ετήσια Γιορτή του Ψωμιού από την οποία μαθαίνουμε όλη την διαδικασία για το βασικότερο στοιχείο της διατροφής μας! Με το παρακάτω κείμενο, [1] θα σας μεταφέρουμε μια σύμπτυξη των ομιλιών (από τις δύο τελευταίες εκδηλώσεις) γι' αυτό που έπαιξε και παίζει σημαντικό ρόλο στην ιστορία, στην εξέλιξη της ανθρωπότητας και στην ανάπτυξή της: το ψωμί.  συνέχεια...

Σε αντίθεση με το σήμερα, που αφήσαμε τα αλώνια για να φτιάξουμε... σαλόνια, διαβάσαμε ένα νοσταλγικό κείμενο της Οφιούσσας με χρυσοπράσινα χωράφια και κύματα από στάχυα. Έτσι, εύκολα, ξαναγυρίσαμε στις εποχές που οι άνθρωποι έφτιαχναν αλώνια κι «αλώνευαν». Στις εποχές που «το άγχος της βροχής δεν ήταν για να γεμίσουν οι δεξαμενές και οι πισίνες, αλλά για να μεστώσει ο καρπός». Τότε που «το κριθάρι συντηρούσε τους ανθρώπους, τις αγελάδες, τις κότες, τους χοίρους, τον γάιδαρο». [ophioussa 9.05.2009] Ας δούμε, λοιπόν, κάποια από τα αλώνια του χωριού και ας δούμε πως τα χρησιμοποιούσαν εκείνα τα χρόνια.

Ο αλωνισμός ήταν κάτι πολύ επίπονο και κουραστικό, αλλά παράλληλα, ήταν μια καθιερωμένη παραδοσιακή εργασία που μας έδινε την σημαντικότερη από τις τροφές μας –το ψωμί. «Τώρα, αυτό το ξεπερασμένο από την εποχή μας σκηνικό και όμορφη ατμόσφαιρα, αντικατέστησε η μυρωδιά του πετρελαίου και ο απαίσιος βρυχηθμός των αλωνιστικών μηχανικών τεράτων»[Μωραϊτης, σελ. 321] Το ένα μετά το άλλο, τα παραδοσιακά αλώνια, από την πολύχρονη απραξία χορταριάζουν, σκεπάζονται με θάμνους και αφήνονται στην τύχη τους... συνέχεια...

Πολλοί έχουν αναρωτηθεί τι σημαίνει ή για ποιο λόγο υπάρχει το εξάκτινο μαρμάρινο αστέρι, που βρίσκεται ψηλά επάνω από την είσοδο της εκκλησίας του χωριού. συνέχεια...

Από τα ζεστά ροφήματα που έφτιαχναν στο χωριό –καφές, τσάι, φασκόμηλο κλπ– όλα τα θεωρούσαν «φάρμακα», εκτός από ένα, τον καφέ. Αυτός ήταν... απόλαυση!

συνέχεια...