Βωλάξ, Τήνος. Τόπος όμορφος και ζωντανός. Χωριό αγαπημένο. Μέρος που θέλουμε να προστατέψουμε και να αναδείξουμε πιο πολύ από ποτέ! Εκτιμούμε όλα όσα μας προσφέρει μέσα απ' την ιστορία και την κουλτούρα του, μέσα από την αξεπέραστη φύση και τις αξίες των ανθρώπων του...
Ακολουθήστε μας!

λαογραφία

Εμφανίζονται αναρτήσεις με την ετικέττα λαογραφία.   Ολες οι ετικέττες, Ολες οι αναρτήσεις

Λαϊκή πίστη

Μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του '30 υπήρχε η συνήθεια σε διάφορα μέρη της Τήνου –μέσα σ' αυτά και το χωριό μας– να υποβάλλονται τα νεογέννητα σε αφαίμαξη με ξυράφι. Το έλεγαν «ξυράφιασμα». συνέχεια...

Λαογραφικά στοιχεία


Γέννηση παιδιού από γυναίκα των Kυκλάδων (γκραβούρα του 1801)

«Και ούτε στον χάρτη σημειώνεται ούτε σε κανένα λεξικό. Το αξιοσημείωτο είτανε –λέγανε– πως γεννήθηκα μέρα Κυριακή. Και η μάνα μου δούλευε στο χωράφι ίσαμε την παραμονή αργά το βράδυ. Α, τίποτα σπουδαίο. Τίποτα. Το ίδιο γίνεται και τώρα σε κείνα τα άγια χώματά μας».
Γιώργος Δενδρινός 1904-1938

Στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν υπάρχει ετοιμόγεννη στο χωριό, ειδοποιούν τους συγχωριανούς που βρίσκονται στα χωράφια με χτύπημα της καμπάνας: με δύο γεννήθηκε κορίτσι· με τρεις γεννήθηκε αγόρι... συνέχεια...

Μεταφέρουμε τα παραδοσιακά κάλαντα της Πρωτοχρονιάς όπως ακριβώς τα λέγανε στη Βωλάξ, μέσα από ένα χειρόγραφο της Τούλας Πρίντεζη.

Άρχοντες καλησπερίζω 

και λαμβάνω την τιμή
ήρθα να σας χαιρετίσω 
με την πρέ- (δις) πουσα ευχή.

Λαχταρώ από καρδία
και πολύ επιθυμώ
να σας βλέπω με υγεία
και με κά- (δις) θε αγαθό.

Και για τα ξενιτεμένα
έχω να ειπώ πολλά
όπου είναι και βρισκόνται
να 'χουν την (δις) καλή χρονιά.

Κι άλλα έτερα σας πρέπουν
να ειπώ δεν ημπορώ
σας αφήνω με υγεία
και του χρό- (δις) νου με καλό.

[Xειμώνας 1994]

Για την μεταφορά: mix_08.2015

Η εμφάνιση των «βρυκολάκων» στις Κυκλάδες ήταν ένα πολύ συχνό φαινόμενο. Ας το ψάξουμε περισσότερο, μέχρι εκεί που αφορά το χωριό μας...

Είχαμε ακούσει κάποιες ιστορίες για βρυκόλακες και επανεμφανίσεις νεκρών στον «επάνω κόσμο» και θέλαμε να ψάξουμε όλες αυτές τις δοξασίες. Μετά από πολύ μελέτη –τα στοιχεία δεν είναι πολλά και οι διάφορες ιστορίες δεν φαίνονται «ουσιαστικές»– έπεσε στα χέρια μας ένα βασικό βιβλίο που αφορά το θέμα: Home of Nymphs and Vampires – The Isles of Greece, του George Horton [πρώτη έκδοση: The Bobbs-Merrill Company, 1929]. Το βιβλίο αυτό, των 320 σελίδων και των 25 φωτογραφιών αναφέρεται σε «περίεργα» πλάσματα της Τήνου, της Κρήτης και της Σύρου! συνέχεια...

Γέννημα άγνοιας ή φόβου, απλής παράδοσης ή βαθιάς δεισιδαιμονίας, ψέματος, συγκάλυψης ή αποτροπής, ο φυσικός κόσμος εμπνέει και γοητεύει από τα θαύματα που κρύβει. Θαύματα υπαρκτά, θαύματα ανύπαρκτα. Παλιές ιστορίες με ιδιαίτερα σημεία, κρυφά περάσματα και στοιχειωμένα δέντρα, ανδρειωμένοι και γίγαντες, θηρία και τρομακτικοί αράπηδες, νεράιδες, λάμιες και επικίνδυνες στρίγκλες, αιθέριες μοίρες και φαντάσματα εμφανίζονταν σε όλους τους τόπους... Oι περισσότερες λαογραφικές ιστορίες της Βωλάξ αναφέρονται στις αγελούδεςαγγελούδες)...

Τα παλιά χρόνια όπου το χωριό δεν είχε ηλεκτρισμό και σκοτείνιαζε από νωρίς υπήρχε, από κοινού, αυτό που έβλεπες και αυτό που φανταζόσουν: περίεργες σκιές από τα δέντρα και τα φυτά, ζώα που τρομάζουν μες στη νύχτα και δεν κουνιούνται ούτε βήμα, «κοσμικό» φως από την πανσέληνο... Το σκοτάδι –που παρομοιάζεται με τον θάνατο– ήταν η αρχή του μύθου, έτοιμο πάντα να υποβάλλει κάθε άνθρωπο από το χωριό. συνέχεια...

Oι δυνατοί του χωριού

Είναι γνωστός ο θαυμασμός των αρχαίων Ελλήνων για την ισχύ, το σθένος, τη ρώμη. Η απόδειξη της υπεροχής των παλαιότερων με την εκσφενδόνιση ογκόλιθων απαντά ήδη, στην Ιλιάδα [Ε 302 κ.ε., Μ 381 κ.ε., Υ 285 κ.ε.] ενώ, η επίδειξη της ανθρώπινης δύναμης μέσω της άρσης βαρών (σήκωμα λίθων, σήκωμα σάκων γεμάτων άμμο κ.λπ.) καταγράφεται από τα πανάρχαια χρόνια. συνέχεια...

Ο Μάκης του Αντρίκου ήρθε το καλοκαίρι και μας έφερε ντομάτες από τον Τζωρτζαρά από την Κώμη. Ο Τηθύς γράφει: «Μπαίνω στον πειρασμό να αναφέρω ότι ο Τζωρτζαράς διατηρεί ακόμα και καλλιεργεί παλιούς σπόρους από κηπευτικά της Τήνου τα οποία είναι πολύ δυσεύρετα στης μέρες μας λόγω των υβριδίων. Το άρωμα από τη ντομάτα και το καρπούζι θυμίζουν άλλες εποχές... Αν καμιά μέρα βρεθείτε στην Κώμη ρωτήστε…» [Οphioussa, 24.10.2008]

συνέχεια...

Στα ξερά, ως επί το πλείστον, κυκλαδονήσια ήταν φυσικό να αναπτυχθεί η κτηνοτροφία και –κατ' επέκταση– η τυροκομία. [«Σήμερα, στην Τήνο, ο ντόπιος γεωργικός συνεταιρισμός παράγει διάφορα τυριά, από τα οποία ξεχωρίζει η κοπανιστή, ένα πικάντικο αλοιφώδες ΠΟΠ τυρί και το παραδοσιακό τυράκι της Τήνου», Γαστρονόμος 30.04.2010]. Η κτηνοτροφία είναι μία από τις πιο παλιές δραστηριότητες του ανθρώπου (Τουλάχιστον από την νεολιθική εποχή). Ο άνθρωπος, στην προσπάθειά του να εξασφαλίσει την απαραίτητη ποσότητα τροφής, ανακάλυψε ότι ήταν δυνατό μερικά ζώα να μην τα σκοτώνει, αλλά να τα πιάνει ζωντανά –ιδιαίτερα την εποχή που ήταν πολλά– και να τα κρατά κάπου περιορισμένα, να τα τρέφει και όταν είχε ανάγκη να τα σκοτώνει. Μέχρι και τη δεκαετία του ΄70, σχεδόν όλοι οι κάτοικοι του χωριού, εκτός από την καλαθοπλεκτική, ασχολήθηκαν με τις αγροτικές καλλιέργειες και την κτηνοτροφία. συνέχεια...

Σε κάποιους σταύλους του χωριού, θυμόμαστε στα μέσα της δεκαετίας του '80, έβρισκες –σαν γούρι–ένα κρεμασμένο πέταλο στην αριστερή πλευρά της εισόδου...

Η παραπάνω φωτογραφία είναι από πόρτα αποθήκης στην Ξυνάρα, όμως, στα μέσα της δεκαετίας του '80 υπήρχαν και στο χωριό μας κάποια «σταύλα» τα οποία είχαν είτε στο κέντρο επάνω είτε στην αριστερή πλευρά της εισόδου ένα κρεμασμένο πέταλο –όχι τόσο για να απομακρύνει τα κακά πνεύματα–αλλά για να διώξει τις ασθένειες από τα ζώα, τα οποία και αποτελούσαν το σημαντικότερο περιουσιακό στοιχείο των χωρικών. συνέχεια...

«Παν» και «άγυρις» σημαίνει συνάθροιση πλήθους, αγορά (<Πανήγυρις). Είναι, δηλαδή, ο ομαδικός εορτασμός της μνήμης αγίου ή άλλης θρησκευτικής επετείου, με τη συμμετοχή κατοίκων της περιοχής, συνοδευόμενη με μουσική, χορό και διασκέδαση. Οι δυο γιορτές της Βωλάξ είναι σίγουρα και παραμένουν μια τεράστια πολιτιστική κληρονομιά.

Τα πιο παλιά χρόνια στον τόπο μας δεν υπήρχαν καθόλου συγκοινωνίες, αυτοκίνητα, δρόμοι και οι άλλες ανέσεις που υπάρχουν σήμερα. Ούτε ραδιόφωνα, ούτε τηλεοράσεις, ούτε ηλεκτρικό ρεύμα. Ο κόσμος σε μεγάλο βαθμό ζούσε  στην απομόνωση. Η διασκέδαση έλλειπε παντελώς. Δεν υπήρχαν τότε οι σημερινές ταβέρνες του χωριού ή άλλα κέντρα διασκέδασης. Όλοι, μικροί και μεγάλοι, έδιναν τον καθημερινό τους αγώνα για να επιβιώσουν και να ζήσουν στα θεόρατα βράχια και στο άγριο τοπίο της Βωλάξ. Σχεδόν τα πάντα που είχαν σχέση με την τροφή τους οι κάτοικοι τα παρήγαγαν και τα έφτιαχναν μόνοι τους. Το επάγγελμα του γεωργού, του κτηνοτρόφου, ή του καλαθοπλέχτη το έδινε η ίδια η ζωή. συνέχεια...